تحلیل قیاسی نسخه های ششم و هفتم استاندارد مدیریت پروژه PMBOK مبتنی بر محورها و معیارهای مقایسه تطبیقی

راهنمای PMBOK (پمباک) که توسط موسسه مدیریت پروژه تدوین شده از مهمترین استانداردهای بین المللی در حوزه مدیریت پروژه به شمار می رود. به منظور انطباق با تحولات محیطی، فناوری و رویکردهای مدیریتی در نسخه های مختلف این راهنما تغییرات چشمگیری مشاهده می شود. مقاله حاضر با هدف بررسی تطبیقی دو نسخه ششم (۲۰۱۷) و هفتم (۲۰۲۱) PMBOK تدوین شده است. نسخه ششم با تمرکز بر فرآیند محوری شامل ۴۹ فرآیند در ۱۰ حوزه دانشی است و برای پروژه های پیش بینی پذیر تدوین شده است؛ در مقابل، نسخه هفتم با رویکرد اصول محور، انعطاف پذیری بیشتری برای انواع پروژه ها به ویژه در محیط های چابک فراهم می آورد و تاکید ویژه ای بر ارزش آفرینی برای ذی نفعان دارد. در این مطالعه با تکیه بر منابع معتبر تفاوت های ساختاری، فلسفی و اجرایی این دو نسخه بررسی شده و نقاط قوت و ضعف هر کدام تحلیل گردیده است. این قیاس تطبیقی از دو منظر انجام شده است؛ ابتدا مبتنی بر خوانش هفت محور تغییر از فرآیند محوری به اصول محوری، تمرکز بر تحویل ارزش به جای تحویل شدنی ها، گذر از رویکرد اجرای پیش بینی پذیر به رویکردهای انطباقی، چابک و ترکیبی، تغییر در ساختار مستندسازی و تعاریف، نگاه سیستمی و پایداری، گذر از حوزه های دانشی دهگانه به دامنه های عملکردی و تغییرات نقش نهاد دفتر مدیریت پروژه و سپس بر اساس معیارهای ده گانه مقایسه ای جامع بین شباهت ها و تمایزهای این دو نسخه استاندارد انجام شده است. نسخه ششم استاندارد نسخه های پیشین منسوخ شده اند و نسخه جدید جایگزین شده اما در خصوص نسخه های ششم و هفتم به نظر می رسد که این دو نسخه از استاندارد PMBOK جایگزین یکدیگر نیستند و نسخه هفتم منسوخ کننده نسخه ششم استاندارد PMBOK نیست. در به کارگیری این نسخ نیز محتمل است که در برخی از پروژه ها به ویژه پروژه های تحقیقاتی استفاده هوشمندانه و تطبیقی از آنها ترسیم کننده نقشه راه اثربخش برای دستیابی به اهداف پروژه باشد.

کلیدواژه ها:

مدیریت پروژه ، استاندارد PMBOK ، موسسه مدیریت پروژه ، پروژه های پیش بینی پذیر ، پروژه های انطباقی