راهکارهای نوین برای افزایش تاب آوری محیط زیست شهری با رویکرد توسعه پایدار

شهرها به عنوان کانون اصلی حیات جمعی انسان، به دلیل تراکم بالای جمعیت و فعالیت های اقتصادی گسترده، در خط مقدم مواجهه با پیامدهای تغییرات اقلیمی و تخریب گسترده محیط زیستی قرار گرفته اند. این فشارهای فزاینده، پایداری اکولوژیک، عملکرد سیستم های حیاتی و در نهایت بقای بلندمدت سکونتگاه های شهری را با مخاطرات بی سابقه ای روبرو ساخته است. هدف اصلی این پژوهش، ارائه راهکارهای نوین برای افزایش تاب آوری محیط زیست شهری در برابر طیف وسیع مخاطرات حال و آینده، با بهره گیری از رویکرد آینده نگاری است. روش کار بر پایه یک طرح ترکیبی است که در گام نخست از مدل تحلیلی DPSIR برای تشریح نظام مند زنجیره علی نیروهای محرکه، فشارها، وضعیت موجود، تاثیرات و پاسخ های ممکن استفاده شده است. در مرحله بعد، با اجرای فرآیند دلفی و بهره گیری از نظرات کارشناسی، پیشران های کلیدی و راهکارهای نوین تعیین گردید. با استفاده از تکنیک تصمیم گیری چندمعیاره، نیروهای محرکه وزن دهی و اولویت بندی شدند. یافته های تحقیق نشان می دهد که نیروهای محرکه انسانی نظیر رشد جمعیت و توسعه اقتصادی شتابان، از طریق ایجاد فشار بر منابع طبیعی، منجر به تغییر وضعیت بحرانی اکوسیستم های شهری و تشدید آسیب پذیری شده اند. راهکارهای موثر برای شکستن این چرخه، ترکیبی از اقدامات ضروری شامل استقرار نظام حکمرانی یکپارچه و مشارکتی، توسعه زیرساخت های سازگار و مبتنی بر طبیعت، حرکت به سمت اقتصاد چرخشی و استقرار سیستم های هوشمند پایش و هشدار زودهنگام است. تحقق تاب آوری پایدار محیط زیست شهری، مستلزم نهادینه سازی رویکرد آینده نگاری در قلب فرآیندهای برنامه ریزی، سیاست گذاری و تخصیص منابع است.

کلیدواژه ها:

محیط زیست شهری ، حکمرانی محیط زیست ، آینده پژوهی ، توسعه پایدار شهری