تلفیق آینده پژوهی و فناوری های تحول ساز برای توسعه پایدار، هوشمند و تاب آور در منطقه مکران

منطقه مکران و شهر بندری چابهار در حال حاضر در کانون تحولات ژئوپلیتیکی، اقتصادی و زیرساختی ایران قرار دارند. با این حال، برنامه ریزی توسعه این منطقه بدون درنظرگیری سیستماتیک روندهای آینده و بهره گیری از فناوری های نوین، می تواند به اتلاف منابع، تخریب محیط زیست و از دست رفتن فرصت های تاریخی منجر شود. این مقاله با به کارگیری روش شناسی ترکیبی آینده پژوهی شامل تحلیل لایه ای علت ها (CLA)، تحلیل روندهای کلان و سناریونویسی مبتنی بر عدم قطعیت های کلیدی، به بررسی آینده های محتمل منطقه می پردازد. سوال اصلی پژوهش این است: "کاربست کدام فناوری های نوین و با کدام الگوی حکمرانی می تواند منطقه مکران را به سوی مطلوب ترین سناریوی توسعه در افق ۱۴۲۰ هجری شمسی سوق دهد؟" یافته ها نشان می دهد که چهار حوزه فناورانه می توانند اثر تحول سازی بر منطقه داشته باشند: فناوری های مدیریت منابع آب و انرژی (شیرین سازی با انرژی های تجدیدپذیر، هوشمندسازی شبکه آب، ریز شبکه های انرژی ترکیبی) فناوری های هوشمندسازی شهری و لجستیکی (بندر هوشمند، شهر دیجیتال، مدیریت ترافیک مبتنی بر داده) فناوری های اقتصاد دریامحور پیشرفته (بیوتکنولوژی دریایی، آکواکالچر هوشمند، انرژی های دریایی) فناوری های حکمرانی و مشارکت اجتماعی (داشبوردهای مدیریت یکپارچه، پلتفرم های مشارکت شهروندی، بلاک چین برای شفافیت در نهایت، مقاله مدل "چابهار-مکران پیشرو (CMP Model): حکمرانی آینده نگر، زیرساخت هوشمند، جامعه توانمند" را ارائه می دهد. این مدل سه سویه بر ایجاد «مرکز آینده نگاری و نوآوری منطقه مکران» به عنوان هسته هماهنگی، توسعه «کریدورهای آزمایشی فناوری های تطبیقی» و «آکادمی مهارت های آینده» تاکید دارد. نتیجه گیری نهایی حاکی از آن است که موفقیت منطقه در گرو گذار از برنامه ریزی سنتی به «آینده سازی فعالانه» است، به طوری که دانشگاه چابهار می تواند با ایفای نقش کاتالیزور و ایجاد رشته های میان رشته ای در حوزه آینده پژوهی فناوری محور، موتور محرک این تحول باشد.

کلیدواژه ها:

آینده پژوهی ، فناوری های نوین ، توسعه منطقه ای ، چابهار ، مکران ، هوشمندسازی ، حکمرانی فناورانه ، تاب آوری