نظم و امنیت زیر بنای توسعه اقتصاد دریامحور (مورد مطالعه بندر چابهار)

زمینه و هدف. بندر چابهار به عنوان تنها بندر اقیانوسی ایران، دارای موقعیت استراتژیک در کریدور ترانزیتی شمال-جنوب است. با این حال، چالش های امنیتی و مدیریتی مانند تعدد نهادهای تصمیم گیر، قاچاق سازمان یافته و ضعف فناوری، توسعه اقتصادی این بندر را محدود کرده اند. هدف این پژوهش، بررسی نقش نظم و امنیت به عنوان زیربنای توسعه اقتصاد دریامحور و ارائه راهکارهای عملی برای رفع این چالش ها است. روش. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد اکتشافی-توصیفی انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۵ نفر از ذی نفعان کلیدی (مدیران بندر، مسئولان امنیتی، تجار)، بررسی اسناد رسمی (گزارش های عملکردی ۵ سال اخیر) و مشاهده مشارکتی ۲ ماهه گردآوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل تماتیک در نرم افزار MAXQDA انجام گرفت. یافته ها. مهمترین یافته های این پژوهش نشان داد که بندر چابهار با چالش های متعددی در حوزه نظم و امنیت روبرو است. در سطح نهادی، مدیریت چندپارچه با حضور ۱۱ نهاد تصمیم گیر مستقل موجب تداخل وظایف و کاهش کارایی شده است. این وضعیت در ۴۲ مورد از مصاحبه ها به عنوان مشکل اصلی شناسایی شد. در حوزه امنیتی، قاچاق سازمان یافته کالا و سوخت به عنوان تهدید غالب مطرح گردید که در ۶۸ درصد از موارد گزارش شده مشاهده شد. همچنین ناامنی دریایی ناشی از تردد شناورهای غیرمجاز و عدم نظارت کافی بر حریم آبی، از دیگر چالش های مهم بود. از نظر راهکارهای بهبود، هوشمندسازی سیستم های نظارتی از طریق استقرار سامانه های پیشرفته ردیابی و نظارت الکترونیک می تواند تا ۴۰ درصد از تخلفات را کاهش دهد. همچنین ایجاد ستاد فرماندهی واحد برای یکپارچه سازی مدیریت و کاهش موازی کاری های سازمانی از دیگر پیشنهادات کلیدی این مطالعه است. نتایج. یافته های این پژوهش نشان می دهد که تحول ساختاری در مدیریت بندر چابهار از طریق کاهش نهادهای موازی و تقویت فناوری های نظارتی، کلید توسعه پایدار این بندر است. اجرای راهکارهای پیشنهادی می تواند ضمن کاهش قابل توجه تخلفات امنیتی، رشد ۲۵ درصدی حجم تجارت را در بازه زمانی ۵ ساله آینده به همراه داشته باشد. این مطالعه با ارائه چارچوبی عملیاتی، به سیاست گذاران کمک می کند تا با اولویت بندی مداخلات، امنیت و کارایی بندر را به صورت سیستماتیک ارتقا دهند.

کلیدواژه ها:

اقتصاد دریامحور ، امنیت بندر چابهار ، مدیریت چندپارچه ، نظم و امنیت