بررسی اهداف سیاست های دریایی جمهوری اسلامی ایران در اسناد بالادستی

ایران با دارا بودن موقعیت ژئوپلیتیکی منحصربه فرد و دسترسی به سه حوزه آبی مهم شامل خلیج فارس، دریای عمان و دریای خزر، از ظرفیت های گسترده ای برای توسعه دریامحور برخوردار است. با این حال، پراکندگی تصمیم گیری ها، نبود راهبرد یکپارچه و بهره برداری ناهماهنگ از منابع دریایی، چالش هایی جدی در تحقق اهداف ملی و منطقه ای ایجاد کرده است. از این رو، بررسی و تحلیل سیاست گذاری دریایی بر اساس اسناد بالادستی، برای ارائه تصویر دقیقی از مسیر توسعه دریاپایه کشور، ضرورت دارد. روش تحقیق این مطالعه توصیفی تحلیلی و از نوع کاربردی است. داده ها از طریق تحلیل محتوای اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران شامل قانون اساسی کشور، سند آمایش ملی، سند آمایش سرزمین استان های ساحلی، سند جامع توسعه دریایی کشور، سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی، برنامه های توسعه اول تا هفتم، سیاست های کلی توسعه دریامحور، سند الگوی ایرانی_اسلامی پیشرفت و سند چشم انداز افق ۱۴۰۴ گردآوری و تحلیل شده اند. در این پژوهش سیاست گذاری دریایی را به ۱۰ شاخصه توسعه مناطق ساحلی و جزایر، اقتصاد دریا پایه، شیلات، انرژی و صنعت و صادرات، گردشگری، حمل و نقل، کشتیرانی، محیط زیست و منابع طبیعی، امنیت و پدافند غیرعامل، دانش بنیان و فناوری تقسیم و سپس فراوانی هریک از این شاخص ها به دست آمده است. یافته ها نشان می دهند که بیشترین گزاره ها مربوط به ۴ شاخصه اقتصاد دریاپایه، شیلات، انرژی و صنعت و صادرات و گردشگری می باشد. همچنین کمترین گزاره ها مربوط به ۴ شاخصه کشتیرانی، محیط زیست و منابع طبیعی، امنیت و پدافند غیرعامل و دانش بنیان و فناوری می باشد. سیاست گذاری دریایی در ایران روندی رو به بلوغ دارد که در صورت تداوم هماهنگی نهادی، تقویت زیرساخت ها و تمرکز بر ظرفیت های بومی، می تواند زمینه ساز دستیابی به جایگاهی موثر در اقتصاد جهانی دریایی و ارتقای امنیت و توسعه پایدار ملی شود.

کلیدواژه ها:

اسناد بالادستی ، دریا ، سیاست های دریایی ، جمهوری اسلامی ایران