نقش معماری درمانگر در تاب آوری محیط های درمانی مناطق حاشیه نشین: مطالعه موردی بیماران ام اس شهر تبریز

بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس (ام اس) ساکن در مناطق حاشیه نشین شهری مانند تبریز با چالش های مضاعفی در دسترسی به مراقبت های بهداشتی با کیفیت و محیط های درمانی حمایتی روبرو هستند. این مناطق اغلب با کمبود زیرساخت ها، فقر و استرس های محیطی شناخته می شوند که می تواند هم دسترسی به درمان را محدود کند و هم به طور بالقوه علائم بیماری را تشدید نماید. معماری درمانگر، رویکردی مبتنی بر شواهد در طراحی محیط فیزیکی، پتانسیل قابل توجهی برای بهبود بهزیستی، کاهش استرس و تسریع روند بهبودی بیماران ارائه می دهد. همزمان، تاب آوری محیط های درمانی، به معنای توانایی آن ها برای مقاومت و انطباق در برابر اختلالات، برای تضمین تداوم خدمات در مناطق آسیب پذیر حیاتی است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی نقش و پتانسیل معماری درمانگر در افزایش تاب آوری محیط های درمانی برای بیماران ام اس در مناطق حاشیه نشین شهر تبریز است. این مطالعه با استفاده از روش بررسی اسنادی و تحلیل منابع علمی منتشر شده در پنج سال اخیر، به ویژه با تمرکز بر معماری درمانگر، تاب آوری، نیازهای بیماران ام اس و ویژگی های مناطق حاشیه نشین تبریز، انجام شده است. یافته های کلیدی شامل شناسایی اصول طراحی درمانگر مرتبط با نیازهای بیماران ام اس (مانند دسترسی به طبیعت، نور مناسب، کنترل محیطی، کاهش استرس، طراحی بدون مانع) و ارتباط مفهومی این اصول با افزایش تاب آوری عملکردی و فیزیکی مراکز درمانی است. نتایج نشان می دهد که کاهش استرس بیماران و کارکنان از طریق طراحی درمانگر می تواند به بهبود عملکرد سیستم و افزایش تاب آوری سازمانی کمک کند. همچنین، طراحی فضاهای انعطاف پذیر و کارآمد می تواند تاب آوری فیزیکی و عملیاتی مرکز را در شرایط عادی و بحرانی بهبود بخشد. این پژوهش بر ضرورت ادغام آگاهانه اصول معماری درمانگر در فرآیندهای برنامه ریزی، طراحی و بازسازی مراکز درمانی مناطق حاشیه نشین تبریز تاکید می کند تا ضمن بهبود نتایج درمانی و کیفیت زندگی بیماران ام اس، تاب آوری سیستم سلامت محلی نیز تقویت گردد.

کلیدواژه ها:

معماری درمانگر ، تاب آوری ، محیط درمانی ، مولتیپل اسکلروزیس ، مناطق حاشیه نشین ، طراحی مبتنی بر شواهد ، عدالت در سلامت