بازشناسی چالشهای ایجاد توسعه حمل ونقل محور در جنوب غرب شهر مشهد با تاکید بر بافت ناکارآمد قلعه وکیل آباد

امروزه پیامدهای منفی رویکرد خودرومحور در طرح های توسعه شهری مانند ترافیک، آلودگی هوا، حاشیه نشینی و بافت های ناکارآمد شهری بر همگان آشکار است، در سالیان اخیر، پرداختن به توسعه حمل ونقل محور به عنوان یکی از رویکردهای موثر برای مقابله با معضلات مذکور، بسیار اهمیت دارد ولیکن تلاش های متولیان در اجرای آن با چالش های جدی مواجه است. هدف این مقاله بازشناسی چالش های ایجاد توسعه حمل ونقل محور در جنوب غرب شهر مشهد با تاکید بر بافت ناکارآمد قلعه وکیل آباد است. روش پژوهش کیفی با استفاده از تحلیل تماتیک، تحلیل فضایی و روش گردآوری اطلاعات نیز اسنادی و میدانی است. در روش اسنادی از کتاب ها و تحقیقات معتبر داخلی و خارجی و در روش میدانی از ابزار مصاحبه عمیق و داده های جغرافیایی بهره گرفته شده است. جامعه آماری شامل اساتید دانشگاه، مدیران و متخصصان شهر مشهد و روش نمونه گیری، نمونه گیری هدفمند روش گلوله برفی و حجم نمونه تا رسیدن به اشباع نظری است. بر اساس یافته های تحقیق، چالش ها و موانع ایجاد توسعه حمل ونقل محور در جنوب غرب مشهد شامل ۱۱۷ مفهوم، ۲۳ مضمون فرعی و ۱۲ مضمون اصلی شناسایی و در سه دسته قرار گرفت. بیشترین چالش ها و موانع به ترتیب ابتدا در سطح برنامه ریزی و طراحی (۵۰٪)، سپس سطح سیاست گزاری (۳۳٪) و در سطح پیاده سازی و اجرا (۱۷٪) است. نتایج نشان داد ایجاد توسعه حمل ونقل محور نه تنها ریشه در محیط انسان ساخت، بلکه بصورت ماهیتی و ساختاری چالش های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و قانونی نیز دارد. عدم اجرای توسعه حمل ونقل محور در جنوب غرب مشهد ناشی از ذات سیاست بخشی و مناسبات قدرت و به دنبال آن نظام برنامه ریزی بخشی است که ایجاد آن بویژه در بافت ناکارآمد قلعه وکیل آباد میسر نیست. اما بسترسازی آن بر اساس نتایج این مقاله می تواند در تصمیم گیری آتی برنامه ریزان توسعه شهری موثر باشد.

کلیدواژه ها:

توسعه حمل ونقل محور ، بافت ناکارآمد ، قلعه وکیل آباد ، مشهد