بررسی نقش زیست پالایی در مدیریت آلاینده ها و بازآفرینی مناطق حاشیه نشین شهری

مناطق حاشیه نشین شهری به دلیل کمبود خدمات زیربنایی و تراکم جمعیتی بالا با معضلات شدید زیست محیطی مواجه اند. آلودگی خاک، آب و هوا در این سکونتگاه های غیررسمی به گسترش بیماری ها و کاهش کیفیت زندگی منجر شده است. زیست پالایی به عنوان یک فناوری سبز و کم هزینه می تواند راهکاری پایدار برای مدیریت آلاینده ها و بازآفرینی این مناطق فراهم کند. این مقاله مروری، نقش زیست پالایی در پاکسازی آلاینده های شهری و کمک به بازآفرینی مناطق حاشیه نشین را بررسی می کند. ابتدا وضعیت حاشیه نشینی و آلودگی های رایج در این مناطق و ضرورت بازآفرینی آن ها تبیین شده است. سپس انواع روش های زیست پالایی شامل میکروبی (مانند زیست تحریکی، زیست افزایی و به کارگیری کنسرسیوم های میکروبی) و گیاهی (گیاه پالایی از طریق استخراج، تثبیت، ریزوپالایی و غیره) تشریح می گردد. نمونه های موفق به کارگیری میکروب ها و گیاهان بومی در حذف آلاینده ها ذکر شده و فناوری های نوین نظیر نانوزیست پالایی، استفاده از اصلاح کننده های خاک و ترکیب زیست پالایی با روش های فیزیکی/شیمیایی بحث می شود. چالش های فنی، اجتماعی، حقوقی و زیستی پیش روی اجرای پروژه های زیست پالایی در حاشیه شهرها ارزیابی شده و در نهایت فرصت ها و مسیرهای آینده، از جمله ایجاد فضاهای سبز کارکردی، بهره گیری از فناوری های omics، به کارگیری مدل سازی و سیستم های پشتیبان تصمیم و پیوند با اقتصاد چرخشی، پیشنهاد می گردد. نتایج این بررسی نشان می دهد زیست پالایی می تواند به عنوان روشی دوستدار محیط زیست و مشارکت گرا، نقش مهمی در پاکسازی آلودگی ها و بهبود شرایط زیست محیطی و اجتماعی مناطق حاشیه نشین ایفا کند، مشروط بر آنکه با برنامه ریزی دقیق، حمایت قانونی و مشارکت جامعه محلی همراه شود.

کلیدواژه ها:

زیست پالایی ، آلاینده ها ، حاشیه نشینی ، مدیریت محیط زیست ، توسعه پایدار