باز-تولید فضا: جستاری نظری پیرامون مفهوم بازآفرینی شهری

بازآفرینی شهری به عنوان فرایندی چندوجهی برای بهبود شرایط اقتصادی، اجتماعی، فیزیکی و زیست محیطی مناطق شهری، در دهه های اخیر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. این مقاله با تمرکز بر مفهوم بازتولید فضا، به بررسی بازآفرینی شهری از منظر نظریه تولید فضای هانری لوفور و تلفیق آن با نظریه های انباشت سرمایه دیوید هاروی و توسعه پایدار می پردازد. ضرورت پژوهش به فقدان چارچوب نظری جامع برای تبیین مکانیسم های پیچیده بازآفرینی شهری بازمی گردد، که تحلیل دقیق و سیاست گذاری موثر را محدود کرده است. هدف مقاله، تدوین چارچوبی نظری نظام مند با تاکید بر بازتولید فضا و نقش ذینفعان (دولت، بازار، جامعه) است تا درک عمیق تری از این فرایند فراهم کند. روش پژوهش مبتنی بر مرور ادبیات ترکیبی (نیمه نظام مند و یکپارچه) است که از طریق جستجو در پایگاه های علمی معتبر مانند اسکوپوس و ساینس دایرکت، داده ها را با کلیدواژه هایی نظیر «بازآفرینی شهری» و «تولید فضا» گردآوری کرده است. فرآیند پژوهش شامل پنج مرحله (بررسی وضعیت دانش، مرور نظریه ها، تحلیل تطبیقی، کاوش چارچوب ها، و تدوین چارچوب جدید) بوده و چارچوبی با چهار عنصر اصلی (دولت، بازار، جامعه، بازتولید فضا) ارائه داده است. نتایج نشان می دهد که این چارچوب با یکپارچه سازی ابعاد مادی، مفهومی و اجتماعی بازآفرینی، درک جامعی از تعاملات رقابتی-همکارانه ذینفعان فراهم می کند. با این حال، کاربرد عملی آن نیازمند آزمون در زمینه های واقعی، به ویژه در ایران با چالش های محلی مانند نابرابری اجتماعی و محدودیت های مالی است. این چارچوب می تواند به عنوان مبنایی برای سیاست گذاری پایدار و تحقیقات آینده عمل کند، با تاکید بر تقویت مشارکت جامعه و توزیع عادلانه منافع.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، باز-تولید فضا ، چارچوب نظری ، انباشت سرمایه