نقش فرهنگ و سنت های بومی در بهبود ناکارآمدی فضایی- کالبدی سکونتگاه های حاشیه ای شهر مشهد

بررسی ناکارآمدی فضایی–کالبدی در سکونتگاه های حاشیه نشین، یکی از چالش های بنیادین در حوزه برنامه ریزی شهری و توسعه پایدار است. در این مطالعه، با تاکید بر نقش فرهنگ و شاخص های هویت بخش سنت معماری، سعی شده است الگوی موثری برای ارتقای کیفیت فضایی این سکونتگاه ها ارائه شود. هدف پژوهش، شناسایی قابلیت های نهفته در سنت های معماری بومی و فرهنگی خراسان بزرگ به منظور بازآفرینی فضایی–کالبدی در بافت های حاشیه نشین شهری مشهد است. مبنای کار، تحلیل تطبیقی همراه با ارزیابی مولفه های هویتی برگرفته از سنت های بومی، نمونه های موفق مداخله فرهنگی–معماری به ویژه در حوزه های شکل گیری فضا و نظم پذیری کالبد بوده است. روش تحقیق کیفی با رویکرد مطالعات موردی و تحلیل محتوای زمینه مند می باشد که با استفاده از مشاهدات میدانی و تحلیل اسناد شهری انجام شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که بازگرداندن عناصر هویتی معماری سنتی در قالبی معاصر، نه تنها به بهبود انسجام فضایی و ارتقای کیفیت محیطی انجامیده، بلکه موجب افزایش حس تعلق، مشارکت اجتماعی و بازتعریف هویت محلی در سکونتگاه ها خواهد شد. این پژوهش به ارائه چارچوبی راهبردی جهت بهره گیری از ظرفیت های فرهنگی و معماری بومی در سیاست گذاری توسعه شهری در مناطق حاشیه ای می پردازد.

کلیدواژه ها:

سکونتگاه های حاشیه نشین ، معماری سنتی ، هویت فضایی ، فرهنگ بومی ، بازآفرینی کالبدی