بازآفرینی شهری بافت های ناکارآمد شهری (نمونه مورد شاهدی: شهر مشهد مقدس)

در سال های پس از دهه شصت شمسی، رشد شتابان شهرنشینی و گسترش بی ضابطه و بی هدف شهرها، دردسرها و پیچیدگی هایی را در شهرها به همراه خود یدک کشیده است. از پیامدهای این موج شهرنشینی، افزایش تغییر فضایی-کالبدی شهرها علی الخصوص در مراکز شهری، بافت های کهن و اصولا بخش های مرکزی شهرها اتفاق افتاده است که اغلب باعث کاهش منزلت های اجتماعی، نابسامانی در سازمان فضایی-کالبدی، زوال اقتصادی و ناکارآمدی کارکردی در این محدوده ها شده است. شهر مشهد به عنوان دومین کلان شهر مطرح بوده و هر سال پذیرای میلیون ها زائر می باشد که خیل عظیمی از آن ها سعی در اسکان اطراف حرم مطهر امام رضا(ع) را دارند. از گذشته های دور تا کنون این مکان کانون توجه زائران و مجاوران حرم مطهر بوده و به عنوان قطب و مرکز تجاری مهم منطقه محسوب شده است. اجرای طرح های مدیریت بازآفرینی در بافت های مرکزی و نزدیک محدوده شهر مشهد می تواند تحولی عظیمی در این بافت فرسوده ایجاد کند. در این پژوهش با استفاده از مطالعات و منابع کتابخانه ای (با تاکید بر منابع اسنادی) و بهره گیری از نظرات کارشناسان متغیرهای موثر بر بازآفرینی پایدار شهری در شهر مشهد شناسایی گردیده و سپس با استفاده از روش توصیفی تحلیلی اثرات متقابل متقاطع برای طبقه بندی روابط بین متغیرهای تحقیق مشخص شد. یافته های پژوهش: یافته ها بیانگر آن است که متغیر ریزدانه گی مسکن، نبود سیستم مدیریت جامع شهری، ضعف در مطالبه گری ساکنین، نسبت بالای پلاک های کم دوام، نبود حس افتخار به محله به ترتیب بیش ترین میزان تاثیرگذاری را در میان عوامل موثر بر بازآفرینی پایدار کلان شهر مشهد دارا می باشند. بررسی وضعیت کلان شهر مشهد در محلات دارای بافت های ناکارآمد و فرسوده گویای شرایط نامناسبی است به طوری که وضعیت پراکنش شاخص ها در نقشه اثر-وابستگی مستقیم و غیرمستقیم نیز گویای ناپایداری کلان شهر مشهد در حوزه بازآفرینی است که از دلایل این امر می توان به وجود آسیب های اجتماعی، اقتصادی، فرسودگی و غیررسمی بودن و مسائل مربوط اشاره داشت. از این رو با توجه به نتایج، استفاده از نیروهای متخصص در دفاتر توسعه محلی؛ تلاش در جهت هم افزایی سازمان ها و نهادهای دخیل در امر بازآفرینی به منظور جلوگیری از اجرای برنامه های تکراری و موازی در محلات هدف؛ ایجاد دبیرخانه هماهنگی برای هم راستاسازی و جلوگیری از اقدامات بخشی سازمان ها و نهادهای دخیل در فرآیند بازآفرینی در کلان شهر مشهد و آگاه سازی ساکنان محلات و محدوده های هدف در جهت بهره مندی و آشنایی با برنامه های بازآفرینی پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، بافت های ناکارآمد ، مشهد مقدس