بررسی نسبت حاشیه نشینی با تولید پوشاک (مطالعه موردی: مشهد)

مشهد، به عنوان دومین کلان شهر ایران و قطب مذهبی کشور، هم زمان با گسترش حاشیه نشینی در مناطق شرقی و شمال شرقی خود، ساختار تازه ای از تولید و مصرف پوشاک شهری را شکل داده است. این روند، پاسخی به دو نیروی محرک عمده بوده است: از یک سو، تقاضای بالای زائران داخلی و خارجی برای پوشاک ارزان قیمت و متنوع؛ و از سوی دیگر، نیاز ساکنان کم درآمد محلات حاشیه ای به کالاهای مقرون به صرفه. تمرکز گسترده نیروی کار مهاجر، به ویژه مهاجران افغانستانی، با مهارت های تولیدی پایین و دستمزدهای حداقلی، نیز زمینه مساعدی برای توسعه سریع این بخش فراهم کرده است. در چنین بستری، شبکه ای فشرده از کارگاه های کوچک و متوسط، عمدتا در محلاتی چون التیمور، گلشهر، پنجتن و رسالت، شکل گرفته است. یافته های این پژوهش که مبتنی بر مطالعات اسنادی و میدانی (از جمله مصاحبه با ۵۸ فعال صنفی در مناطق مختلف) است، نشان می دهد که بیش از ۶۷ درصد از تولیدات پوشاک مشهد در این مناطق حاشیه ای تولید می شود. این تمرکز جغرافیایی به سه عامل کلیدی بازمی گردد: هزینه پایین زمین و اجاره بها، دسترسی آسان به نیروی کار ارزان، و مجاورت با مراکز عمده فروشی پوشاک شهر. با این حال، این الگو خود به عاملی برای جذب جمعیت مهاجر بیشتر، گسترش سکونتگاه های غیررسمی و تشدید روند حاشیه نشینی بدل شده و چالش های تازه ای در زمینه مدیریت شهری و برنامه ریزی فضایی ایجاد کرده است.

کلیدواژه ها:

تولید پوشاک ، حاشیه نشینی ، مشهد ، پوشاک اقتصادی ، مهاجران