اثربخشی درمان هیجان مدار بر کارکردهای خانواده زنان نابارور حاشیه نشین شهر تهران

این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی درمان هیجان مدار بر بهبود کارکردهای خانواده زنان نابارور حاشیه نشین شهر تهران انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل، همراه با دوره پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری شامل کلیه زنان نابارور مراجعه کننده به مرکز ناباروری رویان تهران در نیمه دوم سال ۱۴۰۳ بود که از میان آنها ۳۰ نفر به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب و به دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) تقسیم شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه کارکرد خانواده (FAD) اپشتاین و دیگران (۱۹۸۳) بود. گروه آزمایش تحت ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای درمان هیجان مدار بر اساس پروتکل جانسون (۲۰۰۵) قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شدند. نتایج نشان داد که درمان هیجان مدار بر بهبود نمره کلی کارکرد خانواده (η²=۰.۶۸)، تمامی خرده مقیاس ها شامل حل مسئله (η²=۰.۵۳)، ارتباطات (η²=۰.۵۰)، نقش ها (η²=۰.۵۴)، پاسخگویی عاطفی (η²=۰.۵۸)، درگیری عاطفی (η²=۰.۶۰) و کنترل رفتار (η²=۰.۵۴) تاثیر معناداری داشته است (p<۰.۰۰۱). اثر تعاملی زمان × گروه نیز برای تمامی متغیرها معنادار بود که نشان دهنده تفاوت معنادار روند تغییرات در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل است. نتایج آزمون بونفرونی بهبود معنادار در تمامی ابعاد را در مراحل پس آزمون و پیگیری تایید کرد (p<۰.۰۵) در حالی که تفاوت بین پس آزمون و پیگیری معنادار نبود که حاکی از پایداری اثرات مداخله است. اندازه اثرهای بزرگ (η²>۰.۵۰) نشان دهنده اثربخشی قوی درمان هیجان مدار بر بهبود کارکرد خانواده در این جمعیت بود. نتیجه گیری کلی نشان داد که درمان هیجان مدار به عنوان یک مداخله موثر، نه تنها منجر به بهبود فوری کارکرد خانواده در زنان نابارور حاشیه نشین شد، بلکه این اثرات در دوره پیگیری دو ماهه نیز پایدار باقی ماند. این یافته ها اهمیت به کارگیری مداخلات هیجان محور را در بهبود کیفیت روابط خانوادگی این گروه آسیب پذیر برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

درمان هیجان مدار ، کارکردهای خانواده ، زنان ، نابارور ، حاشیه نشین