تحلیلی بر تاب آوری سکونتگاه های غیررسمی شهری در مواجهه با بحران های طبیعی (مورد پژوهی: محله گلشهر شهر مشهد)

سکونتگاه های غیررسمی به واسطه بالا بودن تراکم جمعیتی، نارضایتی ناشی از کمبود امکانات و خدمات، آسیب پذیری بالا ناشی از شیوه ی ساخت کم کیفیت، نفوذپذیری پایین و عرض کم معابر، ریزدانگی بناها، مبلمان و تجهیزات محلی نامناسب و ناکافی، نارسایی در زیرساخت های حیاتی و غیره در برابر رخدادها و بحران های طبیعی به شدت آسیب پذیر هستند که این مسئله ضرورت توجه به تاب آوری آن ها را در این زمینه دوچندان می نماید. محله گلشهر، به مثابه یکی از محلات اسکان غیررسمی شهر مشهد نیز مجزا از این مقوله نیست. به همین منظور، پژوهش حاضر در راستای سنجش تاب آوری محله گلشهر شهر مشهد در راستای مقابله با بحران های طبیعی انجام گرفته است. بدین ترتیب، در این پژوهش پس از مرور مبانی و مفاهیم نظری، به تدوین چارچوب سنجشی پژوهش اقدام و در ادامه مبتنی بر آن، با استفاده از آزمون تی تک نمونه ای به تحلیل وضعیت تاب آوری محله گلشهر شهر مشهد در برابر بحران های طبیعی اقدام شده است. جامعه آماری این پژوهش تمامی ساکنان این محله بوده که برای برآورد حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران در سطح اطمینان ۹۵ درصد و با فاصله اطمینان ۸ درصد، تعداد ۱۵۰ نفر از آن ها مورد پرسشگری قرار گرفتند. روش نمونه گیری در این پژوهش به صورت تصادفی ساده بوده و برای تعیین روایی پرسشنامه پژوهش از اعتبار محتوایی (نظر متخصصان) و برای پایایی آن از آلفای کرونباخ استفاده شده است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که محله گلشهر شهر مشهد از منظر تاب آوری اجتماعی (با میانگین ۲/۳۵)، تاب آوری اقتصادی (با میانگین ۱/۵)، تاب آوری کالبدی (با میانگین ۲/۰۶) و تاب آوری نهادی (با میانگین ۱/۴۹) در راستای مواجهه با بحران های طبیعی در وضعیت مطلوبی به سر نمی برد؛ بنابراین، درمجموع می توان اذعان داشت که محله گلشهر شهر مشهد از تاب آوری لازم (با میانگین ۱/۸۵) در مقابله با رخدادها و بحران های طبیعی برخوردار نیست که این مسئله نیازمند توجه مسئولان و نهادهای متولی است.

کلیدواژه ها:

سکونتگاه های غیررسمی ، فقر شهری ، تاب آوری شهری ، بحران های طبیعی ، محله گلشهر مشهد