تحلیل سیاست های مهار رشد شهری و نقش آنها در شکل گیری حاشیه نشینی (مطالعه موردی کلانشهر مشهد)

سیاست های مهار رشد شهری، مجموعه ابزارهای برنامه ریزی است که به منظور کنترل پراکندگی شهری مورد استفاده قرار می گیرد. این سیاست ها، باتوجه به بسترهای شهری می تواند دارای اثرات مثبت و منفی بوده و نتایج متفاوتی را در پی داشته باشد. این پژوهش با هدف تحلیل اثرات سیاست های مهار رشد شهری بر شکل گیری حاشیه نشینی در مشهد، ضمن مرور ادبیات و تجارب جهانی، به بررسی چالش ها و پیامدهای اجرای این سیاست ها در کلانشهر مشهد پرداخته است. شیوه تحقیق، توصیفی- تحلیلی بوده و از روش تحقیقات کتابخانه ای و میدانی (ابزار مصاحبه) بهره گیری شده است. نتایج به دست آمده نشان داد که رشد و توسعه محدوده شهر و حاشیه های شهری، هیچگاه متوقف نگردیده است؛ به عبارتی سیاست های مختلف مهار شهری، نتوانسته اند در این زمینه، موفق عمل نمایند، اما این سیاست ها، اثرات و پیامدهای مثبتی مانند کاهش نسبی سرعت بلعیدن اراضی کشاورزی و حفظ برخی از فضاهای سبز حاشیه شهر و پیامدهای منفی و ناخواسته ای از جمله افزایش قیمت زمین و مسکن، محدودیت عرضه زمین و رشد سکونتگاه های غیررسمی را به دنبال داشته است که عواملی از جمله عدم همراهی با برنامه های مسکن اجتماعی، فقدان برنامه ریزی برای اسکان کم درآمدها، ضعف نظارت و اجرا و ناتوانی در کنترل ساخت وسازهای غیرمجاز در آن تاثیرگذار بوده اند. به عبارتی، این سیاست ها، بدون توجه به بسترهای اجتماعی و اقتصادی شهر مشهد اجرا گردیده و لازم است به تلفیق سیاست ها با برنامه های مسکن و تقویت نظام نظارت اقدام گردد.

کلیدواژه ها:

سیاست های مهار شهری ، کمربند سبز ، محدوده قانونی ، شهر مشهد