ارزیابی اثرات بحران آب، مهاجرت و توسعه نامتوازن شهری بر کیفیت زندگی ساکنان حاشیه نشین: مطالعه موردی شهر بیرجند با تاکید بر عدالت فضایی

بحران آب، مهاجرت و توسعه نامتوازن شهری به عنوان چالش های کلیدی، کیفیت زندگی ساکنان حاشیه نشین در شهرهای در حال توسعه را تحت تاثیر قرار می دهند. این پژوهش با هدف ارزیابی اثرات این عوامل بر کیفیت زندگی در حاشیه شهر بیرجند، با تاکید بر عدالت فضایی انجام شده است. ضرورت این مطالعه ناشی از پیچیدگی پدیده حاشیه نشینی و نیاز به بررسی ابعاد گوناگون تاثیرگذاری عوامل محیطی، اجتماعی و اقتصادی است. هدف اصلی، سنجش میزان تاثیر بحران آب، الگوهای مهاجرتی و سیاست های توسعه شهری بر شاخص های کیفیت زندگی است. روش تحقیق ترکیبی از روش های کمی (پرسشنامه) و کیفی (مصاحبه عمیق، تحلیل اسناد) است. نتایج نشان می دهد که بحران آب با کاهش دسترسی به منابع آبی، تاثیر منفی بر بهداشت و معیشت ساکنان دارد. مهاجرت، به ویژه مهاجرت های اجباری ناشی از کم آبی، منجر به افزایش جمعیت حاشیه نشین و فشار بر زیرساخت های موجود شده است. سیاست های توسعه نامتوازن شهری، با تمرکز بر مناطق مرکزی شهر، نابرابری های فضایی را تشدید کرده و دسترسی ساکنان حاشیه نشین به خدمات اساسی را محدود نموده است. به طور مشخص، یافته ها حاکی از آن است که شاخص های کیفیت زندگی، از جمله مسکن، بهداشت، آموزش و فرصت های شغلی در مناطق حاشیه نشین نسبت به مناطق مرکزی شهر به طور معناداری پایین تر است (p < ۰.۰۵). این مطالعه با تاکید بر ضرورت رویکردهای مبتنی بر عدالت فضایی، پیشنهاداتی را برای بهبود شرایط زندگی ساکنان حاشیه نشین ارائه می دهد، از جمله اصلاح سیاست های توزیع منابع آب، ایجاد فرصت های شغلی پایدار در مناطق حاشیه ای و بهبود دسترسی به خدمات عمومی.

کلیدواژه ها:

بحران آب ، مهاجرت ، توسعه نامتوازن شهری ، کیفیت زندگی ، عدالت فضایی ، بیرجند