بازآفرینی مفهومی "بازیگر" در عرصه برنامه ریزی شهری: مطالعه مروری با رویکرد بازآفرینی شهری

مفهوم «بازیگر» در مطالعات برنامه ریزی شهری نقشی محوری در فرآیندهای تصمیم سازی، طراحی و اجرای پروژه های شهری ایفا می کند. با توجه به تحولات اخیر در پارادایم های مدیریت و توسعه شهری، به ویژه رویکرد بازآفرینی شهری که بر مشارکت چند ذی نفعی، احیای فضاهای فرسوده و تقویت سرمایه های اجتماعی-اقتصادی تاکید دارد، بازتعریف این مفهوم ضروری به نظر می رسد. این مطالعه با روش مرور نظام مند، به بازآفرینی تعریف «بازیگر» در چارچوب نظری بازآفرینی شهری می پردازد. در همین راستا "بازیگران عرصه برنامه ریزی شهری" به عنوان کلیدواژه جستجو برای این مقاله انتخاب شد. در مجموع ۷۳ پژوهش شناسایی شد که از این میان ۱۴ پژوهش به مطالعه حاضر راه یافته و مورد بررسی قرار گرفته است. با تحلیل ادبیات موجود، نقش های جدیدی همچون جامعه محلی، بخش خصوصی نوآور و نهادهای میانجی را در کنار نهادهای سنتی (دولت، شهرداری ها و مشاوران) تبیین می کند. یافته ها نشان می دهد که بازیگران در بازآفرینی شهری نه تنها ذی نفعان مستقیم، بلکه کنشگران فعالی هستند که از طریق تعاملات شبکه ای، ظرفیت سازی محلی و استفاده از فناوری های نوین، به بازتعریف پویایی فضای شهری کمک می کنند. در تعریف بازیگر در عرصه برنامه ریزی شهری دو عامل تاثیرگذار بودن در فرایند برنامه ریزی و تاثیرپذیرفتن از فرایند برنامه ریزی شهری، دو عامل موثر در تعیین بازیگر عرصه برنامه ریزی شهری است و همچنین می توان بازیگران عرصه برنامه ریزی شهری را به دو دسته داخلی و خارجی تقسیم نمود که با سه هدف مالی، فرهنگی و اجتماعی به ایفای نقش می پردازند. همچنین بازیگر عرصه برنامه ریزی شهری می تواند غیرانسان اعم از رسانه، محیط زیست، شرایط اقلیمی و... نیز باشد. نتایج این تحقیق نشان داد که شناخت بازیگران عرصه برنامه ریزی شهری گامی مهم در تعیین موفقیت یک پروژه شهری است.

کلیدواژه ها:

بازیگران برنامه ریزی شهری ، بازآفرینی شهری ، حکمروایی چند ذی نفعی ، مرور نظام مند