واکاوی مفهوم هویت در شهر ایرانی اسلامی با تاکید بر مفهوم بازار در راستای باز آفرینی شهری

شهر مجموعه ای از عوامل طبیعی، اجتماعی و محیط های ساخته شده توسط انسان است که در آن جمعیت ساکن متمرکز شده اند و یکی از اقسام نحوه زندگی بشر بر سطح زمین و به عنوان استقرار ثابت بشر در محیط زیست است. با نگاهی گذرا به هویت شهرهای اسلامی و بافت کالبدی شهرها بسیاری از عناصر و اجزای شهری و بخصوص بازارها و مراکز دادوستدها نقش عمده ای در عملکرد و حیات زندگی شهری ایفا نموده که مورد توجه می باشد. مساله هویت شهری اصولا یکی از پیچیده ترین و بحث برانگیزترین مباحث نظری و حرفه ای در شهرسازی است. مقوله ای به نام هویت سابقه ای به بلندای تاریخ دارد. برای شناخت هویت یک شهر باید مولفه های سازنده آن شهر را در نظر گرفت. با نگاهی گذرا به سیما شهرهای اسلامی و مفهوم بازآفرینی شهرهای ایرانی بسیاری از عناصر و اجزای شهری و بخصوص بازارها و مراکز داد و ستد نقش عمده ای در عملکرد و حیات زندگی شهری ایفا نموده که مورد توجه می باشد. این مقاله بر تحلیل مفهوم هویت شهر اسلامی و باز آفرینی متمرکز است و سعی دارد تا به بررسی هویت کالبدی شهر ایرانی اسلامی بپردازد. اهمیت این مطالعه از همین جا ناشی می شود که سعی دارد با شناسایی عناصر هویت بخش شهر اسلامی نشان دهد که آیا می توان شهرسازی را به لحاظ کالبدی، شناخت و علیرغم تغییرات مدرنیسمی که در ساختار شهر رخ داده، آیا هویت کالبدی خود را حفظ نموده است؟ هدف اصلی پژوهش شناخت مفهوم هرچه واضح تر از هویت از ابعاد گوناگون و بررسی تاثیر بخشی عناصر بازآفرینی در شهرهای ایرانی اسلامی می باشد. راهکارهایی که در پایان پژوهش داده شده است بحران هویت را تابخشی به مفهوم شهر ایرانی اسلامی برساند. بازار در شهرهای اسلامی شریان اتصال دهنده دروازه های شهر به مرکز می باشد و در طول تاریخ و حتی امروزه عملکردهای مهم شهری همچون مساجد، مدارس، حمام ها و غیره را در پیرامون خود شکل داده است. در نتیجه می توان بیان داشت که بازار تبدیل به یکی از ارکان مهم مثلث ارگ، مسجد، بازار در شهرهای اسلامی گشته و علاوه بر اهداف اقتصادی، اجتماعی و محیطی در چارچوب های رویکردهای بازآفرینی، ویژگی کالبدی و معماری آن به گونه ای است که آن ها را تبدیل به دنیایی از فعالیت ها، تعاملات اجتماعی و اتفاقات شهری نموده است و می توان بیان داشت که بازار در توسعه شهرهای اسلامی نقش تعیین کننده و اثربخشی داشته است.

کلیدواژه ها:

هویت ، شهر ایرانی- اسلامی ، بازآفرینی ، بازار