شناسایی و اولویت بندی معیارها و گزینه های احیای حمام های تاریخی (مطالعه موردی: حمام علیقلی آقا در اصفهان)

یکی از اصولی ترین راهکارهای حفاظت از بناهای تاریخی، اعطای کاربری دوباره به آن ها است. احیای حمام های تاریخی، علاوه بر حفظ مواریث فرهنگی، سبب سرزندگی اجتماعی و اقتصادی بافت تاریخی نیز می شود. کالبد پیچیده و عملکردهای خاص، منجر به مداخلات ناروا در احیای حمام ها در دهه های اخیر شده است. مسئله تحقیق، انتخاب کاربری های نامناسب برای حمام های تاریخی است. از آن جاکه حمام ها، ترکیبی از وجوه گوناگون را در بر می گیرند لذا احیای آن ها باید با ملاحظات خاص و موردی انجام شود. این تحقیق، به حمام علیقلی آقا، یکی از حمام های شاخص اصفهان، می پردازد. هدف اصلی تحقیق، شناسایی و اولویت بندی کاربری های مناسب برای احیای حمام علیقلی آقا است و در پی یافتن پاسخی برای این پرسش ها است که کاربری های مناسب برای احیای این حمام کدام اند و اولویت بندی آن ها چگونه است؟ در بخش نخست تحقیق، معیارهای موثر در مداخله کالبدی حمام، شناسایی و با روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) اولویت بندی شده اند. در بخش دوم، گزینه های مناسب برای احیا از طریق مطالعات اسنادی و میدانی، معرفی شده و با بهره گیری از روش تاپسیس (TOPSIS) اولویت بندی شده اند. نتایج تحقیق نشان می دهند که با رویکرد مداخله حداقلی و با توجه به ارزش های عملکردی و کالبدی، بهترین گزینه برای احیای حمام علیقلی آقا، کاربری بهداشتی-درمانی است و کاربری فرهنگی-هنری موزه (وضع موجود) در اولویت سوم است. احیای حمام علیقلی آقا به صورت حمام، نه تنها سبب حفظ کالبد بنا می شود بلکه در حفظ میراث معنوی و آداب و رسوم حمام، و جذب گردشگر خارجی نیز تاثیر بسیار خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

معماری ، حمام تاریخی ، احیا ، اصفهان ، حمام علیقلی آقا