تاثیر کاربری اراضی بر نفوذپذیری وزن مخصوص و میانگین قطر ذرات خاک

تغییر کاربری اراضی یکی از عوامل اصلی موثر بر کاهش کیفیت خاک و تخریب ویژگی های فیزیکی آن به شمار می رود. هدف این پژوهش بررسی تاثیر نوع کاربری اراضی بر نفوذپذیری، وزن مخصوص و میانگین هندسی قطر ذرات خاک بود. بدین منظور نمونه برداری خاک از سه نوع کاربری جنگلی، مرتعی و زراعی (شالیزاری) در منطقه محمدآباد شهرستان آمل و از عمق ۰ تا ۳۰ سانتی متری خاک به روش تصادفی سیستماتیک انجام شد. پس از آماده سازی نمونه ها، ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک با استفاده از روش های استاندارد آزمایشگاهی اندازه گیری و داده ها با آزمون های آماری مناسب مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که خاک های تحت کاربری جنگلی از نظر تعادل ساختاری، نفوذپذیری مناسب و چگالی ظاهری مطلوب بهترین شرایط فیزیکی را دارا بودند. کاربری مرتعی در رتبه بعدی قرار گرفت و اگرچه مقادیر شاخص های پایداری خاکدانه ها در این اراضی نسبتا بالا بود اما از نظر یکنواختی ساختار خاک، وضعیت ضعیف تری نسبت به اراضی جنگلی نشان داد. در مقابل، کاربری زراعی شالیزاری بیشترین افت کیفیت خاک را نشان داد، به طوری که کاهش نفوذپذیری، تغییر در چگالی ظاهری و ناپایداری ساختار خاک در این اراضی به طور محسوسی مشاهده شد. نتایج تجزیه واریانس بیانگر آن بود که تغییر کاربری اراضی تاثیر معنی داری بر درصد شن، سیلت، رس و چگالی خاک دارد، در حالی که اثر آن بر شاخص های پایداری خاکدانه ها و نفوذپذیری از نظر آماری معنی دار نبود. به طور کلی، کیفیت خاک در کاربری های مورد مطالعه به ترتیب جنگلی، مرتعی و شالیزاری ارزیابی شد. این یافته ها بر نقش کلیدی پوشش های طبیعی به ویژه جنگل ها در حفاظت از خاک و ضرورت مدیریت پایدار و اصلاح شیوه های بهره برداری در اراضی کشاورزی به منظور جلوگیری از تخریب خاک تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

کاربری اراضی ، نفوذپذیری خاک ، چگالی ظاهری ، کیفیت خاک ، مدیریت پایدار خاک