واکاوی روان شناختی، جامعه شناختی و ارائه مدل مداخله کل نگر برای ارتقاء فرهنگ ترافیک

این پژوهش به بررسی عمیق پدیدارشناختی رفتار کاربران جاده در ایران با رویکردی بین رشته ای شامل روان شناسی شناختی-اجتماعی، جامعه شناسی انحرافات و نظریه های حکمرانی می پردازد. با توجه به آمار بالای تلفات جاده ای در مقایسه با میانگین جهانی، درک ریشه های ساختاری و فردی این معضل ضروری است. تحلیل ها نشان می دهند که رفتار پرخطر (مانند سرعت غیرمجاز، عدم استفاده از کمربند و رانندگی تهاجمی) نه صرفا ناشی از ضعف دانش فنی، بلکه محصول تعامل پیچیده ای از فشارهای محیطی، نارسایی های نهادی، هنجارهای فرهنگی (نظیر تقدیرگرایی و مفهوم مردانگی) و ضعف سرمایه اجتماعی در حوزه ترافیک است. این مقاله با استفاده از روش تحلیل اسنادی-تحلیلی و چارچوب نظری «رفتار برنامه ریزی شده تغییر یافته» (TPB) و نظریه «شکاف هنجاری»، به تفکیک عوامل موثر بر رانندگان، عابران و موتورسواران می پردازد. بخش مهمی از تحلیل به مقایسه تطبیقی رفتار رانندگی در ایران با کشورهای موفق (سوئد، آلمان) اختصاص یافته تا نقاط ضعف سیستمی شناسایی شود. در نهایت، مدلی مفهومی مبتنی بر مداخله چندسطحی (فردی، تعاملی و سیستمی) برای سیاست گذاران ترافیک ارائه می گردد که بر تقویت اجرای قانون، اصلاح محیط های اجتماعی و بازتعریف هنجارهای ایمنی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

روان شناسی ترافیکی ، جامعه شناسی تصادفات ، روان شناسی تصادفات