قیمت گذاری خدمات حمل و نقل عمومی بر پایه دهک بندی اقتصادی خانوارها

تجارب چند دهه گذشته شهرها نشان می دهد ارائه خدمات حمل و نقل عمومی با حداقل مطلوبیت لازم، جز با تعریف چارچوب اقتصادی معنادار و متناسب برای تامین مالی آن امکان پذیر نخواهد بود. علیرغم آنکه یارانه ها اغلب بخش قابل ملاحظه ای از هزینه های بهره برداری از زیرساخت حمل و نقل عمومی را تشکیل می دهد اما نمی توان از این واقعیت چشم پوشید که پایداری سیستم حمل و نقل عمومی به شدت به کرایه جمع آوری شده از شهروندان وابسته است. در فرآیند تصویب نرخ کرایه خدمات حمل و نقل عمومی کلانشهرها همواره تقابلی جدی مابین دو گفتمان اقتصادی و اجتماعی وجود دارد. به نحوی که گفتمان اقتصادی نماینده نیازهای عمیق مالی حمل و نقل مدیریت شهری است و بیشتر از سوی بدنه کارشناسی ایراد می شود و حامیان گفتمان اجتماعی غالبا ملاحظات مرتبط با اقشار آسیب پذیر را در نظر می گیرند. مسلم است گفتمان های مورد اشاره در عین ارائه گزاره هایی صحیح، هیچ کدام به تنهایی پاسخگوی مسئله تعیین نرخ کرایه حمل و نقل عمومی نیستند. این مقاله ضمن بررسی سوابق قیمت گذاری حمل و نقل عمومی در مشهد مقدس و سایر کلانشهرها و میزان ابتناء آن بر اصول اقتصاد حمل و نقل، سعی بر آن دارد تا با ارائه چارچوب تعیین نرخ کرایه متناسب با شرایط اقتصادی اقشار مختلف، تا حد امکان تلفیقی از هر دو گفتمان اقتصادی و اجتماعی حاکم بر این فرآیند را به کار بسته و به پایداری کیفیت خدمات حمل ونقل عمومی کمک کند.

کلیدواژه ها:

نرخ کرایه ، حمل ونقل عمومی درون شهری ، قیمت گذاری ، دهک بندی اقتصادی خانوار