تحلیل عدالت حمل ونقلی مبتنی بر دسترسی در شهرهای کوچک با روش مدل سازی معادلات ساختاری (مطالعه موردی: شهر نور)

در مقاله پیش رو مفهوم عدالت در حمل ونقل شهری در پارادایم های نوین، فراتر از توزیع منابع فیزیکی، به معنای فراهم کردن فرصت های برابر برای دسترسی به خدمات اساسی است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی پیش ران های کلیدی عدالت حمل ونقلی در شهرهای کوچک، به تحلیل ادراک شهروندان شهر نور پرداخته است. روش تحقیق از نوع کاربردی و توصیفی-تحلیلی است که با بهره گیری از مدل سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) انجام پذیرفت. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ای تخصصی مشتمل بر ۳۰ گویه (item) با طیف ۵ درجه ای لیکرت بود که پس از توزیع میان شهروندان، داده های حاصل در دو مرحله ی ارزیابی مدل اندازه گیری و مدل ساختاری تحلیل شدند. یافته های حاصل از مرحله اول نشان داد که ابزار سنجش با پایایی ترکیبی ۸۷۱/۰ و میانگین واریانس استخراج شده (AVE) ۶۹۳/۰ برای سازه اصلی، از روایی و پایایی بالایی برخوردار است. نتایج ارزیابی مدل ساختاری حاکی از آن است که مدل پیشنهادی قادر به تبیین ۵/۴۷ درصد از واریانس تغییرات عدالت حمل ونقلی ادراک شده در شهر نور می باشد. بر اساس ضرایب مسیر استخراج شده، سازه ی «فراگیری سیستم» با ضریب ۵۳۵/۰ قدرتمندترین سازه مستقل مثبت عدالت محسوب می شود که نشان دهنده اولویت بالای شمولیت اجتماعی و پاسخگویی به نیاز گروه های آسیب پذیر در شهرهای کوچک است. همچنین، نقش میانجی «دسترسی پذیری» در انتقال اثر کیفیت مدها به عدالت با ضریب ۰۵۶/۰ مورد تایید قرار گرفت. در مقابل، فرضیه مربوط به «استطاعت مالی» با آماره T معادل ۰۰۳/۱ رد شد که بیانگر اولویت کالبدی و شمولیت نسبت به پارامترهای هزینه ای در جامعه مورد مطالعه است. در نهایت، نتایج این پژوهش بر لزوم تغییر رویکرد مدیران شهری از «ترددمحوری» به «دسترسی محوری» و بازطراحی فضاهای شهری برای تقویت مدهای غیرخودرویی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

عدالت حمل ونقلی ، دسترسی پذیری ، شهرهای کوچک ، SEM