مدل سازی رخداد تاریخی سقیفه بنی ساعده برپایه نظریه آشوب

واقعه سقیفه بنی ساعده یکی از نقاط عطف در تاریخ سیاسی اسلام است که پیامدهای آن ساختار خلافت، مشروعیت دینی و مناسبات قدرت را به گونه ای بنیادین دگرگون ساخت. این پژوهش با بهره گیری از مفاهیم نظریه آشوب، از جمله اثر پروانه ای، خودمانایی، دوشاخگی و معادله لجستیک، به تحلیل رفتار گروه های سیاسی مدینه در روز سقیفه می پردازد. هدف اصلی، ارائه مدلی میان رشته ای برای فهم دینامیک قدرت در لحظه ای بحرانی از تاریخ اسلام است؛ لحظه ای که در آن، رقابت های قبیله ای، فرصت طلبی سیاسی و غیبت عناصر کلیدی، مسیر خلافت را از وصیت نبوی منحرف ساخت.نظریه آشوب، با تمرکز بر رفتارهای غیرخطی و پیش بینی ناپذیر، امکان تحلیل دقیق تری از رخدادهایی را فراهم می آورد که در ظاهر ساده و محلی هستند، اما در عمل پیامدهای تاریخی گسترده ای دارند. یافته های پژوهش نشان می دهد که سقیفه را می توان به مثابه یک نقطه دوشاخگی در تاریخ اسلام تلقی کرد؛ نقطه ای که در آن مسیر خلافت به دو شاخه متضاد تقسیم شد. الگوهای قدرتی که در آن روز شکل گرفتند، در دوره های بعدی با ساختار خودمانا تکرار شدند و اثر پروانه ای آن تا قرون بعدی ادامه یافت.این تحلیل، افقی تازه برای فهم بحران های سیاسی در جوامع دینی می گشاید و نشان می دهد که چگونه یک رخداد محدود می تواند به واسطه ی دینامیک های آشوب گونه، مسیر تاریخ را به گونه ای برگشت ناپذیر تغییر دهد.

کلیدواژه ها:

سقیفه بنی ساعده ، نظریه آشوب ، خودمانایی ، اثر پروانه ای ، معادله لجستیک.