طراحی برنامه مداخله ای برای کاهش مشکلات املا نویسی

زمینه و هدف: مشکلات املا نویسی از شایع ترین اختلالات یادگیری در دوره ابتدایی به شمار میاد که می تونه زمینه ساز افت تحصیلی، کاهش عزت نفس و حتی بیزاری از مدرسه در دانش آموزان بشه. باوجود شیوع بالای این مشکل، بسیاری از مداخلات رایج صرفا بر تمرین تکراری و تنبیه متمرکز هستن و به ریشه های شناختی اختلال توجه نمی کنن. پژوهش حاضر با هدف طراحی، اجرا و ارزیابی یک برنامه مداخله ای جامع و مبتنی بر رویکرد چندحسی و شناختی برای کاهش مشکلات املا نویسی دانش آموزان پایه سوم ابتدایی انجام شده.روش: این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پایه سوم ابتدایی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود که از میان آن ها ۳۰ دانش آموز دارای مشکلات املا (بر اساس نمره آزمون املا و نظر معلم) به صورت هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) جایگزین شدند. برنامه مداخله ای طراحی شده شامل ۱۲ جلسه ۴۵ دقیقه ای با محوریت تقویت حافظه دیداری، حافظه شنیداری، تمیز دیداری، توالی دیداری و دقت بود که برای گروه آزمایش اجرا شد. داده ها با استفاده از آزمون املا محقق ساخته و مقیاس سنجش مهارت های شناختی مرتبط با املا جمع آوری و با روش تحلیل کوواریانس (ANCOVA) تحلیل شدند.یافته ها: نتایج نشان داد که بین گروه آزمایش و کنترل در مرحله پس آزمون تفاوت معناداری وجود دارد (۰۱/۰>p). میانگین نمرات املا در گروه آزمایش از ۱۲/۴ (پیش آزمون) به ۱۷/۸ (پس آزمون) افزایش یافت، درحالی که در گروه کنترل تغییر چشمگیری مشاهده نشد. همچنین برنامه مداخله ای بیشترین تاثیر را بر مولفه حافظه دیداری و کمترین تاثیر را بر مولفه توالی شنیداری داشت.نتیجه گیری: برنامه مداخله ای طراحی شده با تکیه بر روش های چندحسی و تقویت فرایندهای شناختی پایه، ابزاری موثر و عملی برای کاهش مشکلات املا نویسی دانش آموزان دبستانی است. این برنامه می تونه توسط معلمان، مربیان و مراکز اختلال یادگیری به کار گرفته بشه. بااین حال، پژوهش های بیشتری برای بررسی پایداری اثرات در بلندمدت و تعمیم پذیری به پایه ها و مناطق مختلف مورد نیاز است.

کلیدواژه ها:

مشکلات املا نویسی ، برنامه مداخله ای ، رویکرد چندحسی ، اختلال یادگیری ، حافظه دیداری ، حافظه شنیداری ، تمیز دیداری ، دانش آموزان ابتدایی ، پایه سوم ، آموزش ویژه ، فرایندهای شناختی ، غلط های املایی