حبس ابد در سنجه فقه، حقوق بشر و تحلیل اقتصادی

حبس ابد در نقطه تلاقی فلسفه حقوق، سیاست کیفری و واقعیت های اجتماعی قرار دارد؛ جایی که دغدغه امنیت عمومی باید با الزامات کرامت انسانی و عقلانیت اقتصادی هم وزن سنجیده شود. این پژوهش، با رویکردی تلفیقی میان فقه اسلامی، حقوق بشر و تحلیل اقتصادی، نشان می دهد که حبس ابد نه پدیده ای مطلقا موجه و نه به طور کامل مردود است. در حقوق داخلی و بین المللی، روند معاصر به سمت محدودسازی دامنه این مجازات و مقید کردن آن به امکان بازنگری و آزادی مشروط است. فقه اسلامی، با سکوت منابع اولیه و اختلاف برداشت ها، ظرفیت پذیرش مشروط آن را تنها در جرایم استثنایی و برای حفظ نظم عمومی باقی گذاشته است. در حقوق بشر، چالش میان «حق جامعه بر امنیت» و «حق محکوم بر امید» همچنان پابرجاست و رویکرد بینابین، با الزام به قابل کاهش بودن حکم، به عنوان معیار غالب مطرح می شود. از منظر اقتصادی نیز، هزینه های سنگین نگهداری مادام العمر زندانیان، ضرورت ارزیابی دقیق هزینه فایده و استفاده از جایگزین های موثرتر را گوشزد می کند. برآیند این تحلیل ها آن است که حبس ابد، اگر قرار است حفظ شود، باید به عنوان آخرین ابزار، در قالبی شفاف، قابل نقد و با چشم انداز واقعی بازپروری اعمال گردد.

کلیدواژه ها:

حبس ابد ، حقوق بشر ، حقوق کیفری بین المللی ، آزادی های اساسی ، کیفرشناسی.