آسیب شناسی برداشت های استحسانی از قرآن

ضرورت طرح مباحث قرآنی در جامعه و در سطح مخاطبان عام و به عبارت دیگر کاربردی کردن مباحث قرآنی، برخی از قرآن پژوهان را به این سو سوق داده که افزون بر تفسیر متعارف آیه، بخشی را به درس ها، نکته ها و پیام های قرآنی اختصاص دهند. این برداشت ها مبتنی بر قواعد ادبیات عرب و اصول محاوره عقلایی نیست بلکه انتقال ذهن از آیه یا بخشی از آن به مطلبی است که درستی آن از نظر عقل، شرع، تجربیات بشری و عرف پذیرفته شده است. این شیوه که در سال های اخیر مورد توجه برخی از مدرسان و سخنرانان قرار گرفته مشروط بر رعایت برخی الزامات می تواند دارای کارکردهای مثبتی باشد. این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی سامان یافته، با بررسی نمونه های متعدد از برداشت های استحسانی، ضمن بیان برخی کارکردهای مثبت این گونه برداشت ها از قرآن، به بیان برخی آسیب های آنها پرداخته است. یافته های این پژوهش نشان از آن دارد که مهم ترین آسیب این گونه برداشت ها عبارت است از تلاش برای اثبات بدیهیات با آیات قرآن، ناسازگاری با دلالت و ظهور آیه، ناسازگاری با ظهور دیگر آیات قرآن و مخالفت با منطق قرآن و داده های عقلانی است.

کلیدواژه ها:

"برداشت های استحسانی" ، "تفسیر به رای" ، "پیام های قرآنی" ، "روش شناسی تفسیر"