اقدامات راهبردی امیرالمومنین(علیه السلام) در مقابله با فتنه ها (با رویکرد تربیت اخلاقی)

حکومت علوی همواره آماج فتنه ها بوده است. بی تردید سبک برخورد امام علی(علیه السلام) با فتنه گران، مساله ای مهم و قابل الگوگیری می باشد. ازاین رو، پژوهش حاضر با تمرکز بر مطالعه مجموع سخنان امیرالمومنین(علیه السلام) درجریان اولین آشوب سیاسی- اجتماعی در دوره حکومت اش یعنی «فتنه جمل»، با روش نظام مند «تحلیل مضمون» درصدد ارائه الگویی جامع جهت مقابله موثر و اخلاق مدارانه با فتنه گران است. دراین راستا، ۵۴ روایت شناسایی شد. درپی تجزیه این روایات در جداول اکسل، به ترتیب ۱۰۰۲ مضمون پایه، ۲۰ مضمون سازمان دهنده و ۴ مضمون فراگیر کشف گردید. ازجمله پربسامدترین مضامین فراگیر، مضمون «رویکرد تربیت اخلاقی امام دربرابر فتنه گران» است که مشتمل بر مضامین کلیدی «تربیت و هدایت فتنه گران»، «اصلاح بینش دینی و اعتقادی فتنه گران»، «مدارا با فتنه گران» و «نفرین و سرزنش فتنه گران» می باشد. این مولفه ها از اهتمام خاص امام به امر ارشاد و تربیت سران فتنه و تلاش برای اتمام حجت با آنان جهت پرهیز از فتنه گری در امت اسلامی حکایت دارد. لذا حضرت بر لزوم رعایت اخلاق در میدان نبرد با فتنه گران و اعلام عفو نسبت به آن ها تاکید می نماید. البته دغدغه اصلی امام، تربیت و هدایت عموم مسلمانان و حفظ جامعه اسلامی از ابتلاء به فتنه هاست.

کلیدواژه ها:

سیره امام علی(علیه السلام) ، اقدامات راهبردی ، تربیت اخلاقی ، فتنه گران ، تحلیل مضمون