بازخوانی انتقادی جعلیات روایی در ترسیم چهره پیامبر(ص) با تمرکز بر گزاره حدیثی «لا اشبع الله بطنه»

این پژوهش به بررسی روایاتی در منابع حدیثی اهل سنت می پردازد که تصویری از سیره و اخلاق نبوی را به نمایش می گذارد که با گزارش قرآن و سنت، از سیره اخلاقی آن حضرت ناسازگار است. مطابق این احادیث، پیامبر(ص) بدون سبب مشخص، افرادی را مورد لعن، عتاب و نفرین قرار داده و سپس برای آنان طلب آمرزش نموده اند. اهمیت تحقیق از آنجا ناشی می شود که این روایات نه تنها با آموزه های قطعی قرآن و سیره معصومانه پیامبر(ص) در تعارض هستند، بلکه به نظر می رسد در راستای تحقق اهداف اعتقادی – تاریخی برخی جریان ها و برای خنثی سازی یا توجیه برخی روایات ناظر به انتقادات صادره از سوی آن حضرت از برخی افراد و خاندان های منفور در تاریخ اسلام مانند بنی امیه جعل شده اند. جستار حاضر با روش تحلیلی - توصیفی و رویکردی انتقادی، نمونه ای شاخص از این احادیث را از دو جنبه سند و دلالت بررسی می کند. یافته ها حاکی از آن است که حدیث «لا اشبع الله بطنه» که از آن حضرت خطاب به معاویه بن ابی سفیان صادر شده، از نظر سندی صحیح و در منابع درجه اول اهل سنت نقل شده است؛ اما از آنجا که محتوای آن با باورهای پذیرفته شده در میان مسلمانان اهل سنت درباره شخصیت معاویه ناسازگار است، عالمان سنی برای توجیه این ناسازگاری، به تاویل های نامستند و نادیده گرفتن قراین تاریخی روی آورده اند. این جستار نقش جریان های حامی خاندان بنی امیه را در جعل و ترویج چنین روایاتی به منظور مقابله با احادیث ناقد ایشان برجسته می سازد و ضرورت بازخوانی انتقادی میراث حدیثی را با معیار قرآن و سیره قطعی پیامبر(ص) یادآور می شود.

کلیدواژه ها:

پیامبر اکرم ، معاویه ، لااشبع الله بطنه ، سب و لعن ، حدیث