مدل پاسخگویی اجتماعی متولیان مدارس متوسطه مبتنی بر ساحت تربیت زیستی و بدنی با رویکرد آمیخته

هدف پژوهش حاضر ارائه و اعتباریابی مدل پاسخگویی اجتماعی متولیان مدارس متوسطه مبتنی بر ساحت تربیت زیستی و بدنی با استفاده از رویکرد آمیخته اکتشافی بود. این پژوهش با طرح آمیخته اکتشافی متوالی (کیفی–کمی) انجام شد. در بخش کیفی، ۲۱ نفر از خبرگان دانشگاهی، مدیران و معلمان استان مازندران به روش هدفمند انتخاب و با مصاحبه نیمه ساختاریافته داده ها گردآوری شد و با تحلیل مضمون در مکس کیودا تحلیل گردید؛ اشباع نظری از مصاحبه ۱۹ حاصل شد. در بخش کمی، ابتدا دلفی فازی با ۱۵ خبره برای غربالگری و تایید اهمیت شاخص ها اجرا شد. سپس در مرحله اعتبارسنجی کمی، ۲۹۷ پرسشنامه محقق ساخته (برآمده از بخش کیفی) بین مدیران و معلمان استان مازندران به روش خوشه ای توزیع و ۲۸۳ پرسشنامه تحلیل شد. تحلیل عاملی تاییدی و مدل یابی معادلات ساختاری با SmartPLS انجام شد و برای اولویت بندی ابعاد، روش بهترین–بدترین با LINGO و نرخ سازگاری گزارش شد. مدل نهایی شامل پنج بعد اصلی «منابع و امکانات»، «آگاهی و آموزش»، «مدیریت و رهبری»، «نظام ارزشیابی و نظارت» و «مشارکت والدین و جامعه» بود. شاخص های پایایی و روایی سازه ها مناسب گزارش شد (بارهای عاملی همگی بالاتر از ۰/۵۰ و معنادار؛ روایی همگرا با AVE قابل قبول؛ روایی واگرا مطابق معیار فورنل–لارکر). برازش کلی مدل قوی بود (GOF=۰/۴۷۱) و توان تبیین و پیش بینی سازه ها در سطح متوسط تا قوی قرار گرفت (R²≈۰/۴۱۴ تا ۰/۵۷۷ و Q²≈۰/۲۱۲ تا ۰/۶۳۷). مسیرهای ساختاری از سازه مرکزی مدل به همه ابعاد مثبت و معنادار بود (t>۱/۹۶ و p<۰/۰۵). در اولویت بندی بهترین–بدترین، «منابع و امکانات» رتبه اول (۰/۳۲۳)، «آگاهی و آموزش» دوم (۰/۲۸۵)، «مدیریت و رهبری» سوم (۰/۱۴۹)، «نظام ارزشیابی و نظارت» چهارم (۰/۱۴۳) و «مشارکت والدین و جامعه» پنجم (۰/۱۰۰) را کسب کرد و نرخ سازگاری ۰/۰۲۴ به دست آمد. یافته ها نشان می دهد پاسخگویی اجتماعی زیستی–بدنی در مدارس متوسطه یک سازه چندبعدی است که بیش از همه به کفایت منابع و امکانات و سپس به آگاهی افزایی و آموزش وابسته است؛ بنابراین سیاست های مدرسه محور باید هم زمان بر تجهیز و پشتیبانی زیرساختی، توانمندسازی حرفه ای، رهبری سلامت محور و نظام های ارزیابی و نظارت مبتنی بر شواهد تمرکز کنند. هدف پژوهش حاضر ارائه و اعتباریابی مدل پاسخگویی اجتماعی متولیان مدارس متوسطه مبتنی بر ساحت تربیت زیستی و بدنی با استفاده از رویکرد آمیخته اکتشافی بود. این پژوهش با طرح آمیخته اکتشافی متوالی (کیفی–کمی) انجام شد. در بخش کیفی، ۲۱ نفر از خبرگان دانشگاهی، مدیران و معلمان استان مازندران به روش هدفمند انتخاب و با مصاحبه نیمه ساختاریافته داده ها گردآوری شد و با تحلیل مضمون در مکس کیودا تحلیل گردید؛ اشباع نظری از مصاحبه ۱۹ حاصل شد. در بخش کمی، ابتدا دلفی فازی با ۱۵ خبره برای غربالگری و تایید اهمیت شاخص ها اجرا شد. سپس در مرحله اعتبارسنجی کمی، ۲۹۷ پرسشنامه محقق ساخته (برآمده از بخش کیفی) بین مدیران و معلمان استان مازندران به روش خوشه ای توزیع و ۲۸۳ پرسشنامه تحلیل شد. تحلیل عاملی تاییدی و مدل یابی معادلات ساختاری با SmartPLS انجام شد و برای اولویت بندی ابعاد، روش بهترین–بدترین با LINGO و نرخ سازگاری گزارش شد. مدل نهایی شامل پنج بعد اصلی «منابع و امکانات»، «آگاهی و آموزش»، «مدیریت و رهبری»، «نظام ارزشیابی و نظارت» و «مشارکت والدین و جامعه» بود. شاخص های پایایی و روایی سازه ها مناسب گزارش شد (بارهای عاملی همگی بالاتر از ۰/۵۰ و معنادار؛ روایی همگرا با AVE قابل قبول؛ روایی واگرا مطابق معیار فورنل–لارکر). برازش کلی مدل قوی بود (GOF=۰/۴۷۱) و توان تبیین و پیش بینی سازه ها در سطح متوسط تا قوی قرار گرفت (R²≈۰/۴۱۴ تا ۰/۵۷۷ و Q²≈۰/۲۱۲ تا ۰/۶۳۷). مسیرهای ساختاری از سازه مرکزی مدل به همه ابعاد مثبت و معنادار بود (t>۱/۹۶ و p<۰/۰۵). در اولویت بندی بهترین–بدترین، «منابع و امکانات» رتبه اول (۰/۳۲۳)، «آگاهی و آموزش» دوم (۰/۲۸۵)، «مدیریت و رهبری» سوم (۰/۱۴۹)، «نظام ارزشیابی و نظارت» چهارم (۰/۱۴۳) و «مشارکت والدین و جامعه» پنجم (۰/۱۰۰) را کسب کرد و نرخ سازگاری ۰/۰۲۴ به دست آمد. یافته ها نشان می دهد پاسخگویی اجتماعی زیستی–بدنی در مدارس متوسطه یک سازه چندبعدی است که بیش از همه به کفایت منابع و امکانات و سپس به آگاهی افزایی و آموزش وابسته است؛ بنابراین سیاست های مدرسه محور باید هم زمان بر تجهیز و پشتیبانی زیرساختی، توانمندسازی حرفه ای، رهبری سلامت محور و نظام های ارزیابی و نظارت مبتنی بر شواهد تمرکز کنند.

کلیدواژه ها:

پاسخگویی اجتماعی ، متولیان مدارس ، ساحت تربیت زیستی و بدنی ، پژوهش آمیخته ، دلفی فازی ، مدل یابی معادلات ساختاری ، بهترین–بدترین