جنگ غزه و سیاست عربستان سعودی در قبال مساله فلسطین و عادی سازی روابط با اسرائیل (افکار عمومی و رویکردهای رسانه ای)

عملیات طوفان الاقصی و جنگ غزه در ۷اکتبر۲۰۲۳ در شرایطی به وقوع پیوست که با محوریت آمریکا نظم جدیدی مبتنی بر گسترش قلمرو عادی سازی با رژیم اسرائیل درحال اجرا بود. این جنگ موجب اثرگذاری بر رویکرد های بازیگران کلیدی غرب آسیا و نیز نظم آتی منطقه شده است. از آنجایی که تحلیل سیاست های عربستان به واسطه جایگاه این کشور در میان اعراب و جهان اسلام و نقش افکار عمومی و رسانه ها در این زمینه اهمیت دارد، هدف پژوهش حاضر آن است تا ضمن بررسی ارتباط میان مواضع ریاض در قبال منازعه فلسطینی-اسرائیلی با اجرای این عملیات، پیامدهای جنگ غزه بر مواضع سعودی در قبال مساله فلسطین و عادی سازی مناسبات با تل آویو و چرایی تحول آن را تحلیل کند. سوال اصلی مقاله این است که جنگ غزه چه پیامدی بر سیاست عربستان در قبال مساله فلسطین و عادی سازی روابط با رژیم اسرائیل داشته است؟ فرضیه نگارنده در پاسخ به سوال این است که تحولات این جنگ موجب شد تا ریاض با بازنگری در سیاست جاری خود به یک «رویکرد تلفیقی» از سیاست سنتی و سیاست جدید در قبال این منازعه تاریخی متوسل شود. براین اساس، تحولات جنگ غزه اگرچه مانعی بر سر تحقق عادی سازی روابط عربستان و رژیم اسرائیل نخواهد بود اما در رویکرد تلفیقی، سعودی در کنار تاکید بر منافع خاص خود، بار دیگر حقوق فلسطینیان را مدنظر خواهد داشت. این مقاله با استفاده از روش «توصیفی-تحلیلی» و بهره گیری از نظریه «واقع گرایی نوکلاسیک» ضمن تائید فرضیه به این یافته ها رسیده است که باوجود تغییر سیاست سنتی عربستان در دوره سلمان ها به سیاستی جدید یعنی عدول از شرط تشکیل دولت مستقل فلسطینی برای عادی سازی، اما پیامدهای جنگ غزه موجب اتخاذ رویکرد تلفیقی مورداشاره از سوی ریاض گردید. در واقع، واکنش های افکار عمومی در سطوح داخلی و منطقه ای متاثر از بازنمایی رسانه ها از تحولات جنگ غزه و آلام مردم فلسطین، و افزایش هزینه های عادی سازی متاثر از متغیرهای «هویت و مشروعیت»، در کنار برداشت مجدد تهدید عربستان از اسرائیل سبب شد تا برغم فشارهای آمریکا برای تحقق عادی سازی این رویکرد تلفیقی پیگیری گردد.

کلیدواژه ها:

جنگ غزه ، عادی سازی روابط عربستان و اسرائیل ، نظم منطقه خاورمیانه ، افکار عمومی ، سیاست خارجی عربستان سعودی