ارزیابی و اولویت بندی مقاوم سازی لرزه ای زیرساخت های راه آهن با روش ادغامی غربالگری و تاپسیس فازی (مطالعه موردی: محدوده اداره کل راه آهن خراسان)

راه آهن از ارکان حیاتی حمل ونقل است که وقوع زلزله می تواند منجر به اختلال طولانی مدت و بروز خسارات سنگین در زیر ساخت های ریلی شود؛ ازاین رو، ارتقای ایمنی و مقاوم سازی لرزه ای زیرساخت های ریلی شامل ایستگاه ها، پل ها، تونل ها و خطوط اهمیت بسزایی دارد. استان خراسان رضوی به دلیل لرزه خیزی بالا و نقش استراتژیک مسیر ریلی آن در جابه جایی انبوه مسافر (در محور مشهد- تهران) و ترانزیت بین المللی کالا (محور سرخس- بندرعباس)، نیازمند توجه ویژه است. با توجه به محدودیت منابع اقتصادی و اجرایی، این پژوهش با هدف ارزیابی و اولویت بندی مقاوم سازی لرزه ای زیرساخت های اداره کل راه آهن خراسان انجام شده است. در این مطالعه، ابتدا با بهره گیری از نظرات گروه خبرگان و رویکرد غربالگری فازی، معیارهای کلیدی شامل شدت لرزه خیزی، فاصله از گسل، نوع کاربری و وضعیت فعلی مقاومت زیرساخت ها شناسایی شدند. سپس با انطباق اطلاعات مکانی گسل ها و شدت لرزه خیزی بر شبکه ریلی، وضعیت زیرساخت ها ارزیابی گردید و نهایتا اولویت بندی با استفاده از تکنیک تاپسیس فازی انجام پذیرفت. یافته ها نشان می دهد که در میان بلاک ها، محورهای تربت-ابومسلم و ابومسلم-کاشمر با ضرایب نزدیکی ۰/۲۵ و ۰/۲۸ بالاترین اولویت مقاوم سازی را دارند. نیاز به مقاوم سازی هر سه تونل این ناحیه با ضریب ۵۴۴/۰ در سطح متوسط ارزیابی شد. همچنین، پل های عطار (۳۲۲/۰) و شهید مطهری (۰/۴۴۷) و ایستگاه های نیشابور و شهید مطهری (هر دو با ضریب ۰/۳۲۲) نیازمند توجه فوری تر هستند. به طور کلی، محورهای ریلی مطهری- مشهد و مشهد- نقاب، به ویژه محدوده فریمان تا کاشمر، در اولویت نخست برنامه های مقاوم سازی لرزه ای قرار می گیرند.

کلیدواژه ها:

اولویت بندی مقاوم سازی لرزه ای ، زیرساخت های راه آهن ، روش تاپسیس فازی ، روش غربالگری فازی ، اداره کل راه آهن خراسان