ادراک کشاورزان از ارزش اقتصادی آب و تاثیر آن بر انتخاب روش های آبیاری، مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان ماه نشان

آب به عنوان منبعی حیاتی در کشاورزی پایدار، به ویژه در مناطق خشک مانند بخش مرکزی شهرستان ماه نشان، نقش کلیدی دارد. این پژوهش توصیفی-تحلیلی با رویکرد همبستگی، ادراک کشاورزان از ارزش اقتصادی آب و تاثیر آن بر انتخاب روش های آبیاری را بررسی کرد. جامعه آماری شامل ۱۴۵۱ کشاورز از ۱۴ روستای منتخب از میان ۵۶ روستا و در سال ۱۴۰۴ بود که با روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی و فرمول کوکران، ۳۰۶ نفر انتخاب شدند. داده ها از طریق پرسشنامه با روایی محتوا و پایایی (آلفای کرونباخ ۷۹/۰) جمع آوری و با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون/اسپیرمن، رگرسیون چندگانه و تحلیل واریانس تجزیه وتحلیل شدند. یافته ها نشان داد ۴/۶۴ درصد کشاورزان از روش های سنتی، ۷/۱۳ درصد از روش های مدرن و ۹/۲۱ درصد از روش های ترکیبی استفاده می کنند. روش های مدرن با مصرف آب کم تر (۴۲۰۰ مترمکعب/هکتار) و عملکرد بالاتر (۳۹۰۰ کیلوگرم/هکتار) کارایی بیش تری دارند. ادراک ارزش اقتصادی آب (میانگین ۴.۱۰ برای درک اهمیت آب) و تحصیلات (۳۵/۰=β) تاثیر معنی داری بر پذیرش روش های مدرن دارند، اما موانع مالی (۳/۷۲ درصد) و زیرساختی (۷/۵۸ درصد) مانع پذیرش هستند. نتیجه گیری کلی نشان می دهد تقویت آگاهی، آموزش و سیاست های حمایتی می تواند به بهبود مدیریت آب و پایداری کشاورزی کمک کند. پیشنهاد می شود آموزش، یارانه مالی و توسعه زیرساخت دیجیتال برای ترویج آبیاری قطره ای و پایداری کشاورزی تقویت شود.

کلیدواژه ها:

روش های آبیاری ، کشاورزی پایدار ، ادراک کشاورزان ، فناوری دیجیتال ، استان زنجان