تخمین پارامترهای روش ماسکینگام غیر خطی در روندیابی سیل با استفاده از شیوه ترسیمی

روندیابی سیل یکی از موضوعات مهم و اساسی در مدیریت سامانه های منابع آب و مهندسی کنترل سیل می باشد. مدل ماسکینگام از معروف ترین و پرکاربردترین روش های روندیابی هیدرولوژیکی است. در روش غیرخطی ماسکینگام، سه پارامتر ضریب ذخیره (K)، پارامتر وزن دبی ورودی و خروجی (χ) و پارامتر نمایی ذخیره (m) بایستی تخمین زده شوند، درحالی که نوع خطی آن فقط شامل دو پارامتر اول بوده و دارای یک پارامتر کم تر است. در پژوهش پیش رو، هدف ارائه یک روش ترسیمی و ساده برای تخمین پارامترهای ماسکینگام غیر خطی است. هم چنین به منظور مقایسه و ارزیابی دقت روش ارائه شده از ابزار Solver نرم افزار Excel که شیوه دقیق تری محسوب می شود، استفاده گردید. با پیاده سازی روش ترسیمی ارائه شده بر روی سه رخداد سیل، نتایج نشان داد که پارامترهای استخراج شده در مدل ماسکینگام غیرخطی بسیار نزدیک به مقادیر به دست آمده از روش Solver است. نکته قابل توجه در همه سیل های ارائه شده این است که تمامی معیارها و هیدروگراف ها، نشان از برتری دقت روش ترسیمی در ماسکینگام غیرخطی نسبت به نوع خطی آن است. مقایسه دبی اوج مشاهده ای و دبی اوج برآوردشده نیز نشان داد که در تمامی موارد مقدار دبی اوج در روش ماسکینگام غیرخطی نسبت به ماسکینگام خطی به داده های ثبت شده واقعی، نزدیک تر است. به عنوان نمونه، مقادیر معیار ارزیابی ناش-ساتکلیف به ترتیب در روش های ترسیمی خطی ماسکینگام، غیرخطی ماسکینگام و روش Solver روی داده های سیل های ویلسون ۱۹/۰، ۳۵/۰ و ۹۶/۰، وای ۸۶/۰، ۹۵/۰ و ۹۷/۰ و کارون ۶۲/۰، ۹۸/۰ و ۹۹/۰ حاصل گردید.

کلیدواژه ها:

روندیابی ، روش ترسیمی ، ماسکینگام خطی ، ماسکینگام غیرخطی