حکمرانی موثر منابع آب با تقویت مشارکت جمعی در سیستم اجتماعی–اکولوژیکی ( منطقه مورد مطالعه: حوضه آبریز قره سو)

با توجه به روند فزاینده و غیرقابل کنترل برداشت از منابع آب زیرزمینی، بازاندیشی در طراحی گزینه اقدامات موردنیاز برای مدیریت منابع آب با هدف بهره­ مندی حداکثری از ظرفیت مشارکت جمعی بهره برداران ضروری است. این پژوهش با بهره­ گیری از چارچوب سیستم های اجتماعی–اکولوژیکی و فرضیات حاکم بر خودسازماندهی بازیگران، در نبود رویکردهای تحلیلی پیش نگر و نظام مند، به تحلیل نحوه تاثیرگذاری مداخلات سیاستی بر ۱۰ متغیر موثر بر ظرفیت مشارکت جمعی کشاورزان در حوضه آبریز قره سو پرداخته است. بر این اساس، روابط علی میان گزینه­ های اجرایی سند سازگاری با کم­آبی با متغیرهای کلیدی مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها نشان داد که در دوره ۱۸ ساله موردبررسی، پایداری اجتماعی در غیاب مشارکت جمعی و عدم هم سویی هدف مند میان سیاست های بخش آب و کشاورزی، تهدیدی برای پایداری اکولوژیکی در منطقه است. در سیستم اجتماعی–اکولوژیکی درهم تنیده حوضه قره­سو، حل این چالش نیازمند تحلیل اثر تجمعی مداخلات بر متغیرهای سیاست پذیر شامل "دانش بهره برداران"، "قوانین منتخب جمعی" ، "رهبران محلی"،  "اعتماد کشاورزان" و "بهره وری سیستم" و متغیرهای زمینه ای شامل "اهمیت منبع برای کشاورز"، "تغییرپذیری آب زیرزمینی" و "تعداد خانوار کشاورزان" است. این پژوهش به شیوه­ای کاربردی امکان ارزیابی استقرار مدیریت مشارکتی آب در راستای اجرای بند "ت" ماده ۴۰ قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت را در حوضه­ های آبریز فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

آبخوان ساحلی ، چارچوب سیستم اجتماعی–اکولوژیکی ، مدیریت منابع آب ، نمودارهای حلقه علی