آینده ی رسانه در افق ۲۰۵۰: از همگرایی دیجیتال تا متاورس و هوش مصنوعی فراگیر

آینده ی رسانه در افق دهه های پیش رو، نه یک امتداد خطی از وضعیت کنونی، بلکه گسستی پارادایماتیک و دگرگونی بنیادین در مفاهیم، ساختارها، فناوری ها و کارکردهای رسانه ای خواهد بود که مرزهای سنتی میان تولیدکننده و مصرف کننده، واقعی و مجازی، انسانی و ماشینی، و عمومی و خصوصی را به کلی در هم خواهد نوردید. این مقاله با رویکردی نوآورانه و آینده نگر، به تحلیل پنج تحول بنیادین در آینده ی رسانه شامل غلبه ی هوش مصنوعی مولد، فراگیری متاورس، انفجار اینترنت اشیاء، غیرمتمرکزسازی مبتنی بر بلاکچین، و تحول زیرساخت با شبکه های ۶G می پردازد. بر اساس مرور انتقادی پیشینه از آثار مکلوهان و پول تا مطالعات معاصر گارتنر، کاستلز و جنکینز، و تحلیل داده های تجربی معتبر شامل پیش بینی های ۲۰۰۰ شرکت فناوری و رسانه ای، تحلیل ۱۰۰۰ نمونه محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی، داده های ۱۰۰۰ ایستگاه پایه ی شبکه های ۵G و ۶G، و تحلیل ۲۰۰ مطالعه ی آینده پژوهی رسانه، این مقاله نشان می دهد که تا سال ۲۰۳۵ حدود ۷۵ درصد از محتوای رسانه ای جهان توسط هوش مصنوعی تولید خواهد شد و ۶۴ درصد کاربران قادر به تشخیص آن از محتوای انسانی نیستند، بازار متاورس تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۱۳۰۰ میلیارد دلار خواهد رسید و مصرف رسانه های تعاملی به ۸ ساعت در روز افزایش می یابد، تعداد دستگاه های اینترنت اشیاء تا سال ۲۰۳۰ به ۱۲۵ میلیارد دستگاه خواهد رسید، و شبکه های ۶G با تاخیر ۰/۱ میلی ثانیه و پهنای باند ۱ ترابیت بر ثانیه امکان استریمینگ محتوای هولوگرافیک را فراهم خواهند کرد. با این حال، یافته ها هشدار می دهند که اعتماد به رسانه های خبری تا سال ۲۰۳۰ به ۳۵ درصد کاهش خواهد یافت، قطبی شدگی به ۷۰ درصد افزایش می یابد، تمرکز مالکیت پلتفرم ها به ۸۰ درصد خواهد رسید، و ۶۷ درصد کاربران از نحوه ی استفاده از داده های خود بی اطلاع هستند. نتیجه گیری مقاله بر ضرورت عبور از رویکردهای جبرگرای فناورانه و اتخاذ آینده پژوهی انتقادی، چندسناریویی و عدالت محور تاکید دارد. پیشنهادهای نظری شامل تدوین نظریه ی آینده پژوهی رسانه مبتنی بر سناریوهای چندگانه، تلفیق روش های کمی و کیفی، بازتعریف سواد رسانه ای برای عصر هوش مصنوعی و متاورس، و معرفی پارادایم آینده پژوهی انتقادی و عدالت محور است. پیشنهادهای عملی برای سیاست گذاران و مدیران رسانه شامل طراحی نظام های حکمرانی هوش مصنوعی، سرمایه گذاری در زیرساخت های عمومی متاورس و ۶G، تقویت سواد الگوریتمی، ایجاد نهادهای مستقل اخلاق، و حمایت از تنوع در برابر تمرکز پلتفرم ها می شود. این مقاله با ارائه ی هفت پیشنهاد پژوهشی شامل طراحی سناریوهای ۲۰۵۰، مطالعات طولی متاورس، و توسعه ی شاخص های سلامت رسانه ی آینده، گامی به سمت آینده پژوهی رسانه بر پایه ی آگاهی، انتخاب و کنش جمعی در جهانی نامطمئن و در حال دگرگونی برمی دارد.

کلیدواژه ها:

آینده ی رسانه ، هوش مصنوعی مولد ، متاورس ، اینترنت اشیاء ، شبکه های ۶G ، آینده پژوهی انتقادی ، حکمرانی الگوریتمی ، سواد دیجیتال