تکنولوژی های رسانه ای در عصر همگرایی دیجیتال و هوش مصنوعی: از جبرگرایی فناورانه تا کنشگری الگوریتمی

تکنولوژی های رسانه ای در عصر کنونی، نقشی محوری در شکل دهی به ساختارهای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی جوامع بشری ایفا می کنند و مرزهای سنتی میان تولیدکننده و مصرف کننده، عمومی و خصوصی، محلی و جهانی، و واقعی و مجازی را در هم نوردیده اند. این مقاله با رویکردی نوآورانه و فراتر از دوگانه ی جبرگرایی فناورانه و ساختارگرایی اجتماعی، به بازتعریف تکنولوژی های رسانه ای به عنوان کنشگرانی غیرانسانی در شبکه ای از روابط متقابل انسانی و غیرانسانی می پردازد. بر اساس مرور انتقادی پیشینه از آثار مکلوهان و اینیس تا پژوهش های معاصر کاستلز، زوبوف و گیلاسپی، و تحلیل داده های تجربی معتبر شامل مطالعه ی ۵۰۰ کاربر فیسبوک، تحلیل کیفی ۵۰ جلسه ی مدیریت محتوا در یوتیوب، داده های ۱۰۰ شرکت فناوری و رسانه ای، و تحلیل ۱۰۰۰ نوجوان کاربر شبکه های اجتماعی، این مقاله نشان می دهد که الگوریتم های شخصی سازی ۵۷ درصد محتوای ناهمخوان با باورهای کاربران را فیلتر می کنند، ۸۴ درصد تصمیمات حذف یا ترویج محتوا توسط الگوریتم ها و بدون نظارت انسانی گرفته می شود، و سرمایه داری نظارتی با فروش داده های پیش بینی شده به ارزش ۳۵۰ میلیارد دلار در سال، پارادایم جدیدی از استثمار داده ای را پدید آورده است. یافته ها همچنین حاکی از آن است که ۹۱ درصد نوجوانان از شبکه های اجتماعی استفاده می کنند، ۶۹ درصد محصولات دیجیتال به دلیل طراحی ضعیف تجربه ی کاربری در سه ماهه ی اول با شکست تجاری مواجه می شوند، و پوشش شبکه های ۵G در مناطق روستایی تنها ۳۵ درصد است که نشان دهنده ی شکاف دیجیتال عمیق می باشد. نتیجه گیری مقاله بر ضرورت گذار از رویکردهای جبرگرایانه و خطی به نگرشی سیستمی، انتقادی و کنشگر-محور در مطالعه، طراحی، تنظیم گری و استفاده از تکنولوژی های رسانه ای تاکید دارد. پیشنهادهای نظری شامل توسعه ی نظریه ی کنشگر-شبکه برای عصر پلتفرم ها، تدوین نظریه ی عدالت فناورانه، و معرفی پارادایم طراحی مشارکتی است. پیشنهادهای عملی برای سیاست گذاران، طراحان و کاربران شامل طراحی الگوریتم های شفاف و پاسخگو، سرمایه گذاری در سواد الگوریتمی، کاهش شکاف دیجیتال، و تنظیم گری هوشمند هوش مصنوعی مولد می شود. این مقاله با ارائه ی هشت پیشنهاد پژوهشی شامل مطالعات طولی اثرات شبکه های اجتماعی بر سلامت روان، قوم نگاری تعامل انسان-الگوریتم، مدل سازی عامل بنیان انتشار اطلاعات نادرست، و توسعه ی شاخص های سلامت دیجیتال، گامی به سمت بازسازی پارادایماتیک مطالعات تکنولوژی های رسانه ای در عصر دیجیتال برمی دارد.

کلیدواژه ها:

تکنولوژی های رسانه ای ، همگرایی دیجیتال ، هوش مصنوعی ، الگوریتم های شخصی سازی ، سرمایه داری نظارتی ، حباب فیلتر ، کنشگر-شبکه ، شکاف دیجیتال