تحلیل مفهوم هویت در فلسفه تعلیم و تربیت پست مدرن

هویت از جمله مفاهیم بنیادین در فلسفه تعلیم و تربیت است که در دهه های اخیر تحت تاثیر اندیشه های پست مدرن دستخوش تحولاتی اساسی شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مفهوم هویت در فلسفه تعلیم و تربیت پست مدرن و تبیین دلالت های تربیتی آن برای نظام آموزشی انجام شد. این پژوهش از نظر رویکرد، کیفی و از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و داده های آن با استفاده از روش کتابخانه ای (اسنادی) گردآوری شده است. منابع مرتبط شامل کتاب ها، مقالات علمی و آثار نظری حوزه فلسفه تعلیم و تربیت پست مدرن مورد مطالعه، طبقه بندی و تحلیل مفهومی قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که هویت در اندیشه پست مدرن به مثابه پدیده ای سیال، پویا و در حال شدن تلقی می شود و برخلاف رویکردهای سنتی، فاقد ماهیتی ثابت و از پیش تعیین شده است. همچنین نتایج بیانگر آن بود که زبان، گفتمان و روابط قدرت نقش مهمی در شکل گیری و بازتولید هویت ایفا می کنند و هویت در بستر تعاملات اجتماعی و فرهنگی ساخته می شود. یافته دیگر پژوهش بر تکثر، تفاوت و چندگانگی هویت تاکید داشت و نشان داد که انسان دارای هویت های متنوع و متداخل است که در شرایط مختلف اجتماعی و فرهنگی نمود می یابند. افزون بر این، نتایج حاکی از آن بود که مفهوم هویت پست مدرن دلالت های مهمی برای نظام آموزشی دارد؛ به گونه ای که بازنگری در اهداف تعلیم و تربیت، نقش معلم، برنامه درسی، شیوه های یاددهی–یادگیری و ارزشیابی آموزشی را ضروری می سازد. در مجموع، می توان نتیجه گرفت که فلسفه تعلیم و تربیت پست مدرن با ارائه برداشتی نوین از هویت، زمینه شکل گیری نظام های آموزشی انعطاف پذیر، چندفرهنگی، مشارکتی و مبتنی بر تفکر انتقادی را فراهم می کند و می تواند پاسخگوی نیازهای تربیتی جوامع پیچیده و متنوع معاصر باشد.

کلیدواژه ها:

هویت ، فلسفه تعلیم و تربیت ، پست مدرنیسم ، گفتمان ، تکثر هویتی ، نظام آموزشی