مدیریت چرخه ی حیات تجهیزات پزشکی پیشرفته در بیمارستان های دولتی: پیوند مهندسی پزشکی و مدیریت دولتی

زمینه و هدف: تجهیزات پزشکی پیشرفته (مانند MRI، سی تی اسکن، ونتیلاتورهای هوشمند) سرمایه های حیاتی نظام سلامت هستند. با این حال، مدیریت ناکارآمد این تجهیزات در بیمارستان های دولتی ایران منجر به کاهش دسترسی بیماران، افزایش هزینه های تعمیر و نگهداری، و کاهش عمر مفید دستگاه ها می شود. این مسئله ماهیتا بین رشته ای دارد: از یک سو مهندسی پزشکی بر اصول فنی، کالیبراسیون و نگهداری پیشگیرانه تاکید دارد، و از سوی دیگر مدیریت دولتی ناظر بر قوانین بودجه ریزی، تدارکات عمومی، ارزیابی عملکرد و عدالت در دسترسی است. هدف این پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی الگویی جامع برای مدیریت چرخه ی حیات تجهیزات پزشکی پیشرفته در بیمارستان های دولتی با رویکرد تلفیقی است.روش شناسی: پژوهش حاضر از نوع آمیخته (اکتشافی متوالی) است. در بخش کیفی، با ۱۵ مدیر ارشد بیمارستانی، ۱۲ مهندس پزشکی شاغل در دانشگاه های علوم پزشکی، و ۸ کارشناس بودجه ریزی وزارت بهداشت، مصاحبه های نیمه ساختاریافته انجام شد. داده ها با روش تحلیل تماتیک تحلیل گردید. در بخش کمی، پرسشنامه ی محقق ساخته با ۵۴ گویه روی نمونه ای ۲۱۰ نفره از مدیران و کارشناسان ۲۲ بیمارستان دولتی اجرا شد. روایی محتوایی به روش لاوشه و پایایی با آلفای کرونباخ (۰/۹۱) تایید گردید. داده های کمی با مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) و نرم افزار SmartPLS تحلیل شد.یافته ها: پنج مولفه ی اصلی الگو شناسایی شد: ۱) برنامه ریزی راهبردی تدارکات (مبتنی بر نیازسنجی فنی-اقتصادی)، ۲) بودجه ریزی عملیاتی با رویکرد چابک، ۳) نظام یکپارچه ی نگهداری و کالیبراسیون (CMMS)، ۴) شاخص های کلیدی عملکرد (مانند MTBF، OEE، میزان در دسترس بودن)، و ۵) مکانیسم های پاسخگویی و شفافیت. میانگین نمره ی وضع موجود مدیریت تجهیزات در بیمارستان های دولتی ۲/۴ از ۵ بود که نشان دهنده ی فاصله ی زیاد با وضع مطلوب است.نتیجه گیری: الگوی پیشنهادی «مدیریت چرخه ی حیات یکپارچه ی تجهیزات پزشکی مبتنی بر حکمرانی شبکه ای» (ICL-MEG) می تواند تا ۳۴ درصد در هزینه های نگهداری صرفه جویی کند و میزان در دسترس بودن دستگاه های حیاتی را از ۶۵٪ به ۸۸٪ افزایش دهد. پیشنهاد می شود بیمارستان های دولتی واحد «دفتر هماهنگی مهندسی پزشکی و بودجه» را تاسیس کنند.

کلیدواژه ها:

مدیریت دولتی ، مهندسی پزشکی ، تجهیزات پزشکی پیشرفته ، چرخه ی حیات ، بیمارستان دولتی ، حکمرانی شبکه ای.