نقش حمایت عاطفی، رضایت از زندگی و کیفیت رابطه زوجین در اثربخشی خانواده درمانی

اثربخشی مداخله های خانواده درمانی همواره تحت تاثیر متغیرهای زمینه ای و میانجی متعددی قرار دارد که شناسایی آن ها برای ارتقای نرخ موفقیت درمان الزامی است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش حمایت عاطفی، رضایت از زندگی و کیفیت رابطه زوجین در تبیین میزان اثربخشی پروتکل های خانواده درمانی تدوین شده است. روش پژوهش در این مطالعه، کیفی از نوع مرور نظام مند (Systematic Review) و تحلیل اسنادی است. برای این منظور، با جست وجو در پایگاه های داده معتبر داخلی (نورمگز، مگیران، اس آی دی) و بین المللی (گوگل اسکولار، ساینس دایرکت، الزویر) در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴، منابع مرتبط شناسایی و پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، متون نهایی مورد تحلیل عمیق قرار گرفتند. یافته های حاصل از بررسی پیشینه های پژوهشی نشان می دهد که حمایت عاطفی به عنوان یک متغیر تسهیل گر، از طریق کاهش مقاومت در برابر درمان، بستر مناسبی برای پذیرش تغییرات ساختاری در خانواده فراهم می کند. همچنین، رضایت از زندگی پیش از شروع درمان، به عنوان یک پیش بین مثبت عمل کرده و زوجینی که سطح بالاتری از رضایت را در حوزه های غیرفردی تجربه می کنند، انعطاف پذیری بیشتری در فرآیند حل تعارض نشان می دهند. مهم تر از همه، کیفیت رابطه زوجین به عنوان هسته مرکزی سیستم خانواده، نقشی تعدیل گر ایفا می کند؛ به طوری که در زوجین با کیفیت رابطه پایین، مداخلات درمانی ابتدا باید بر بازسازی پیوند عاطفی متمرکز شوند تا اثربخشی کلی درمان حاصل گردد. نتایج کلی حاکی از آن است که خانواده درمانی نباید صرفا بر حل مسئله متمرکز باشد، بلکه باید به تقویت منابع درونی سیستم خانواده (حمایت، رضایت و کیفیت رابطه) توجه ویژه ای مبذول دارد. دلالت های این پژوهش برای درمانگران حوزه خانواده، ضرورت ارزیابی پیش درمان این متغیرها را برای شخصی سازی پروتکل های درمانی برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

خانواده درمانی ، حمایت عاطفی ، رضایت از زندگی ، کیفیت رابطه زوجین ، اثربخشی درمانی