طراحی الگوی عوامل موثر بر اضطراب مدرسه در کودکان مقطع ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی عوامل موثر بر اضطراب مدرسه در کودکان مقطع ابتدایی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف توسعه ای‑کاربردی و از نظر ماهیت داده ها، آمیخته (کیفی‑کمی) از نوع اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، با استفاده از رویکرد فراترکیب و روش هفت مرحله ای ساندلوسکی و باروسو، تعداد ۵۵ مقاله مرتبط که از پایگاه های علمی معتبر داخلی و خارجی با جستجوی کلیدواژه های تخصصی انتخاب شده بودند، مورد تحلیل قرار گرفت و کدها، مقوله های اصلی و فرعی استخراج گردید. اعتبار یافته های کیفی با استفاده از روایی محتوایی (تایید توسط اساتید) و پایایی با محاسبه شاخص کاپای توافق بین کدگذاران (۸۸۶/۰) تایید شد. در بخش کمی، الگوی به دست آمده از طریق پرسشنامه محقق ساخته در میان نمونه ای ۱۵۲ نفری از معلمان، والدین و متخصصان حوزه کودک در شهر تهران مورد آزمون قرار گرفت. داده های کمی با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری و تحلیل عاملی تاییدی در نرم افزار Smart PLS تحلیل شدند. هفت مقوله اصلی شناسایی شد: عوامل فردی‑هیجانی، شناختی‑شخصیتی، خانوادگی، مدرسه ای (مرتبط با معلم و همسالان)، آموزشی‑برنامه درسی و زمینه ای‑اجتماعی. همه عوامل تاثیر معناداری بر اضطراب مدرسه داشتند. بالاترین ضریب مربوط به عوامل خانوادگی (۹۱۵/۰) و کمترین مربوط به عوامل آموزشی (۶۸۸/۰) بود. الگوی پژوهش از اعتبار کافی برخوردار است. عوامل خانوادگی و فردی‑هیجانی بیشترین نقش را در اضطراب مدرسه دارند. پیشنهاد می شود مداخلات پیشگیرانه به طور همزمان بر خانواده، مدرسه و ویژگی های فردی کودک متمرکز شود.

کلیدواژه ها:

اضطراب مدرسه ، کودکان ابتدایی ، فراترکیب ، مدل سازی معادلات ساختاری