تحلیل انتقادی جایگاه مفاهیم صلح و دوستی در برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران: یک مطالعه ترکیبی

پژوهش حاضر با هدف تحلیل انتقادی مفاهیم صلح و دوستی در برنامه درسی ملی ایران و بررسی اثربخشی یک برنامه مداخله ای مبتنی بر آموزش صلح انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش، شکاف میان آموزه های نظری صلح در اسناد بالادستی و نمود عملی آن در بستر آموزشی مدارس است. روش پژوهش از نوع ترکیبی (آمیخته) اکتشافی است؛ در بخش کیفی از روش تحلیل محتوای جهت دار و در بخش کمی از روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه استفاده شد. جامعه آماری شامل متن سند برنامه درسی ملی و دانش آموزان مقطع متوسطه اول شهر تهران بود. یافته های بخش کیفی نشان داد که مفاهیم صلح و دوستی در برنامه درسی ملی عمدتا با رویکرد درون دینی و ملی گرایانه مطرح شده و ابعاد صلح جهانی و مدارا با دگراندیشان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. نتایج بخش کمی نیز بیانگر آن بود که اجرای بسته آموزشی طراحی شده مبتنی بر صلح، تاثیر معناداری بر ارتقای نگرش های صلح طلبانه و مهارت های دوستی دانش آموزان داشته است (P less than ۰.۰۵). نتیجه گیری نهایی نشان می دهد که برای تحقق اهداف صلح پایدار، بازنگری در برنامه درسی ملی با رویکردی کثرت گرا و جهانی ضروری است.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ملی ، آموزش صلح ، دوستی ، تحلیل انتقادی ، جامعه پذیری سیاسی ، نظام آموزشی ایران.