بررسی رابطه سلامت روان دیجیتال و عملکرد تحصیلی دانش آموزان در عصر شبکه های اجتماعی

گسترش سریع فناوری های دیجیتال و فراگیری شبکه های اجتماعی در میان نوجوانان و دانش آموزان، الگوهای یادگیری، تعاملات اجتماعی و شیوه های تجربه زیست جهان آموزشی را به طور چشمگیری دگرگون کرده است. در این میان، مفهوم «سلامت روان دیجیتال» به عنوان یکی از مفاهیم نوظهور در مطالعات تربیتی و روان شناسی آموزشی، به بررسی پیامدهای روانی، شناختی و اجتماعی استفاده از فناوری های دیجیتال می پردازد. سلامت روان دیجیتال به وضعیت تعادل روانی فرد در مواجهه با محیط های آنلاین، مدیریت مصرف رسانه های اجتماعی، توانایی مقابله با فشارهای روانی ناشی از فضای مجازی و حفظ کارکردهای شناختی و هیجانی در بستر فناوری اشاره دارد. با توجه به حضور گسترده دانش آموزان در شبکه های اجتماعی و استفاده مداوم از ابزارهای دیجیتال، بررسی تاثیر این وضعیت بر عملکرد تحصیلی آنان به یکی از موضوعات مهم در حوزه رهبری آموزشی و مدیریت یادگیری تبدیل شده است.پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه سلامت روان دیجیتال و عملکرد تحصیلی دانش آموزان در عصر شبکه های اجتماعی انجام شده است یافته های مطالعات پیشین نشان می دهد که استفاده هدفمند و مدیریت شده از شبکه های اجتماعی می تواند به ارتقای تعاملات یادگیری، دسترسی به منابع آموزشی و توسعه مهارت های شناختی دانش آموزان کمک کند؛ با این حال، استفاده افراطی و کنترل نشده از این فضاها با پیامدهایی نظیر اضطراب، کاهش تمرکز، اختلال خواب، وابستگی دیجیتال و افت انگیزش تحصیلی همراه است (توئنگ، ۲۰۱۷؛ کیراس و همکاران، ۲۰۲۰).بررسی های انجام شده همچنین نشان می دهد که سلامت روان دیجیتال نقش میانجی مهمی میان میزان استفاده از شبکه های اجتماعی و پیامدهای تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. به بیان دیگر، زمانی که دانش آموزان از مهارت های خودتنظیمی دیجیتال، سواد رسانه ای و مدیریت هیجانی در فضای مجازی برخوردار باشند، حتی استفاده گسترده از فناوری های ارتباطی نیز لزوما به کاهش عملکرد تحصیلی منجر نمی شود. در مقابل، ضعف در مهارت های تنظیم مصرف رسانه ای و قرار گرفتن در معرض فشارهای اجتماعی آنلاین، مقایسه های اجتماعی و اعتیاد به شبکه های اجتماعی می تواند موجب کاهش تمرکز، افت پیشرفت تحصیلی و افزایش فرسودگی تحصیلی گردد (روزن و همکاران، ۲۰۱۳؛ اودجرز و جنسن، ۲۰۲۰).

کلیدواژه ها:

سلامت روان دیجیتال ، عملکرد تحصیلی ، شبکه های اجتماعی ، دانش آموزان ، سواد رسانه ای ، رهبری آموزشی.