بررسی دفاعیات فیاض لاهیجی از براهین محقق خفری در اثبات واجب الوجود

این پژوهش، با روش تحلیلی-انتقادی، به واکاوی و ارزیابی میزان کارآمدی دفاعیات فیاض لاهیجی از براهین اثبات واجب الوجود محقق خفری در رویارویی با نقدهای صدرالمتالهین می پردازد. مطالعه حاضر بر تحلیل تطبیقی تقریرات لاهیجی - شامل تمایزات مفهومی وی در زمینه تقدم ذاتی، زمانی و قاعده «ممکن بما هو ممکن» - با نقدهای بنیادین ملاصدرا متمرکز است. نتایج نشان می دهد که لاهیجی با ارائه یک بازسازی روشمند، بنیان استدلال خفری را تقویت کرده است. با وجود این، طبق بررسی های انجام شده، دفاعیات ایشان در برخی موارد، به ویژه در تمایز میان وجود به مثابه موجود و وجود به مثابه صفت، نسبت به پاسخ های ملاصدرا دارای کاستی هایی است. نتیجه گیری این است که مشارکت لاهیجی یک تلاش روشمند برای بازسازی بنیادین است، اما سهم کلیدی و وجه تمایز این پژوهش در ارائه ارزیابی انتقادی دقیق و مستند از کفایت این دفاعیات در برابر نقد نهایی صدرالمتالهین نهفته است که این محدودیت ها را در سیر تطور برهان وجودی برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

واجب الوجود ، محقق خفری ، حکیم لاهیجی ، برهان وجود ، بررسی تطبیقی