مطالعه ی تغییرات خودهمبستگی فضایی درون دهه ای میانگین سالانه ی تراکم برف شمال غرب ایران

هدف از پژوهش حاضر بررسی تغییرات خودهمبستگی فضایی میانگین سالانه ­ی تراکم برف پهنه ­ی شمال غرب ایران است. برای این منظور ابتدا داده­ های سالانه­ ی تراکم برف طی دوره­ ی آماری ۲۰۲۲- ۱۹۸۲ از پایگاه داده ECMWF/EAR۵ با تفکیک ۰.۲۵ ×۰.۲۵ درجه اخذ، و سپس به چهار دوره ده ساله تقسیم شد. به منظور تحلیل تغییرات خودهمبستگی فضایی، شاخص ­های موران جهانی و تحلیل لکه ­های داغ (گتیس- آرد جی) در سطح معنی­ داری ۹۰، ۹۵ و ۹۹ درصد مورد استفاده قرار گرفت. همچنین برای بررسی تاثیر بارش­ های فرین بر تغییرات سطح تراکم برف از شاخص آماری صدک ۹۹ استفاده شد و بر اساس این شاخص نسبت به تعیین آستانه ­ی برف فرین هر یک از ایستگاه ­های سینوپتیک منطقه طی دهه ­ی اخیر (۲۰۱۸- ۲۰۰۹) و نیز بازه­ زمانی کل دوره­ ی آماری (۲۰۱۸- ۲۰۰۰) اقدام شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که در منطقه مورد مطالعه تراکم برف دارای خودهمبستگی فضایی و الگوی خوشه ای شدید است. با آستانه تراکمی کم­تر از ۰.۱۰ کیلوگرم بر متر مکعب، از دهه اول تا پایان دهه چهارم از پهنه (تعداد پیکسل) و مقدار تراکم برف شمال غرب کاسته شده است. نتایج حاصل از بررسی تغییرات بارش ­های فرین در صدک ۹۹ نشان داد که میزان این نوع بارش در طی دهه آخر مورد مطالعه افزایش چشمگیری داشته و این موضوع سبب شده است تا تراکم برف در دهه آخر نسبت به دهه ­های اول تا سوم افزایش نسبی داشته باشد، هر چند در حالت کلی میزان تراکم برف در کل گستره شمال غرب در طی چهار دهه اخیر کاهش محسوسی داشته است.

کلیدواژه ها:

تراکم برف ، آمار فضایی ، خودهمبستگی فضایی ، شاخص موران ، لکه های داغ ، الگوی خوشه ای ، شمال غرب