ترکیبات زیست فعال مشتق از منابع دریایی (پپتیدها، پلی ساکاریدها و کاروتنوئیدها) در پیشگیری و درمان آترواسکلروز: مروری بر مکانیسم های مولکولی و شواهد پیش بالینی

آترواسکلروز به عنوان عامل اصلی بیماری های قلبی-عروقی، یک فرآیند التهابی مزمن است که با تجمع لیپیدها و پاسخ التهابی در دیواره عروق شناخته می شود. درمان های رایج با محدودیت هایی از جمله عوارض جانبی و پاسخ دهی ناکامل در برخی بیماران همراه است. بنابراین، شناسایی عوامل درمانی نوین با مکانیسم های عمل متفاوت و پروفایل ایمنی مطلوب ضروری به نظر می رسد. این مقاله مروری، با رویکردی نظام مند، شواهد پیش بالینی مرتبط با سه گروه عمده ترکیبات زیست فعال دریایی (پپتیدها، پلی ساکاریدها و کاروتنوئیدها) و کاربرد بالقوه آن ها در مقابله با آترواسکلروز را بررسی می کند. تمرکز اصلی بر تحلیل مکانیسم های مولکولی مستند این ترکیبات است که عمدتا شامل تعدیل مسیرهای سیگنالینگ التهابی (مانند NF-κB و NLRP۳)، کاهش استرس اکسیداتیو از طریق فعال سازی مسیر Nrf۲، بهبود پروفایل لیپیدی با تاثیر بر متابولیسم کلسترول، و تنظیم عملکرد اندوتلیال و همئوستازی می باشد. بررسی حاضر نشان می دهد که علی رغم داده های امیدوارکننده از مدل های حیوانی و کشت سلولی، خلاهای دانشی قابل توجهی از جمله مطالعات فارماکوکینتیک ناکافی، ناهمگونی در منابع و روش های استخراج ترکیبات، و فقدان آزمایش های بالینی کنترل شده وجود دارد. این مرور بر لزوم انجام پژوهش های آینده نگر برای ارزیابی دقیق زیست دسترسی، سمیت، و کارآیی بالینی این ترکیبات تاکید می نماید تا پتانسیل واقعی آن ها به عنوان مکمل یا جایگزین در استراتژی های پیشگیرانه و درمانی آترواسکلروز به طور علمی تعیین گردد.

کلیدواژه ها:

Atherosclerosis ، Marine Bioactive Compounds ، Marine Peptides ، Marine Polysaccharides ، Marine Carotenoids ، آترواسکلروز ، ترکیبات زیست فعال دریایی ، پپتیدهای دریایی ، پلی ساکاریدهای دریایی ، کاروتنوئیدهای دریایی