اثبات تشیع حفص بن غیاث،بر پایه تحلیل متن شناسانه و تاریخی

شناخت مذهب راوی، یکی از مولفه های تاثیرگذار در راوی شناسی است که هماره مورد اهتمام دانشمندان رجال بوده است. حفص بن غیاث نخعی قاضی، از اصحاب امام صادق علیه السلام، از راویان پرروایتی است که هر چند سنی بودنش، شهره گشته ولی گمانه شیعه بودنش بر پایه برخی نشانه ها، طرفدارانی از رجالیان و فقیهان در سده های اخیر پیدا کرده است. چالش در شناخت مذهب حفص، پا را از یک بحث علمی فراتر گذارده، روایات وی را نیز در مواردی، با «نپذیرفتن» روبرو ساخته است. در این نوشتار، پس از گذری بر داده های هویت شناسانه حفص، ابتدا به ترسیم دیدگاه های عالمان شیعه در قرون مختلف درباره مذهب این راوی می پردازیم. پس از آن، بر پایه دو مولفه: «تحلیل متون کهن رجالی» و نیز توجه به قرائن و نشانه های پیرامونی به ویژه «تحلیل متن شناسانه روایات حفص»، به واکاوی مذهب این راوی پرچالش می پردازیم. نتیجه آنکه بر پایه چهار قرینه: باور نجاشی به صحت مذهب حفص، نقل معارف خاص امامتی از سوی حفص، بهره گیری وی از تعابیر اختصاصی شیعیان و نیز نگاه خاص امام به او، می توان حفص بن غیاث را یک راوی شیعی دانست که به خاطر فشارهای شدید مالی و بنا بر احتمالی، به دلیل فشار حکومت، به سمت قضاوت گمارده شد.

کلیدواژه ها:

حفص بن غیاث ، مذهب راوی ، عامی ، تحلیل محتواشناسانه ، راویان قاضی