بازشناسی مفهوم نشاط در قرآن کریم بر اساس تحلیل محتوای آیات مرتبط

نشاط مفهومی است که جنبه درونی و رفتاری و اجتماعی دارد و با مفاهیمی ازجمله رضایت، امید، لبخند و سلامت روانی و اجتماعی مرتبط است. نشاط در نگرش قرآنی، حالتی از خرسندی درونی و اطمینان قلبی و رضایت روحی است که از ارتباط با خدا، ایمان، شکر نعمت، عمل صالح و امید به پاداش الهی ناشی می شود. این پژوهش با هدف تبیین مفهوم نشاط بر اساس تحلیل محتوای مفاهیم مرتبط در آیات قرآن کریم انجام شده است. روش تحقیق تحلیل محتوای کیفی با رویکرد استقرایی است. به این منظور، ابتدا ابزار گردآوری اطلاعات فهرست و برای تهیه و استخراج آیات مرتبط، از نرم افزارهای قرآنی استفاده شد. تحلیل و بررسی یافته ها نشان می دهد علت یا زمینه نشاط مهم و دارای وجوه مثبت یا منفی است. به طورکلی می توان نشاط را در دو دسته نشاط ممدوح و نشاط مذموم تقسیم بندی کرد. اهم نتایج حاصل از تحقیق عبارت است از اینکه: نشاط ممدوح و مطلوب از منظر قرآن کریم شامل نشاط ایمانی و الهی است و با ارزش های توحیدی، معنویت، شکرگزاری و تقوا ارتباط و پیوند دارد و در آخرت منتهی به رضایت الهی و سعادت اخروی می شود؛ اما نشاط مذموم و نکوهیده از منظر قرآن کریم شامل نشاط غیرایمانی است و با عواملی مانند مال و ثروت دنیوی و لذت جویی های غیرمشروع ارتباط دارد و در آخرت منتهی به سقوط و عذاب الهی می شود.

کلیدواژه ها:

قرآن ، رحمت ، امیدواری ، نشاط ، تحلیل محتوا