بررسی اندیشه های اشراقی در تاویلات «روزبهان بقلی» از سیمای «حلاج» (براساس کتاب شرح شطحیات)

«روزبهان بقلی شیرازی» در نیمه قرن ششم هجری در کتاب شرح شطحیات، سیمایی از «حلاج» ارائه می دهد که مولفه های متعددی از اندیشه های «اشراقی» در خود نهفته دارد. شیخ شطاح در واکاوی اندیشه ها و شطحیات حلاج، مبانی چون وحدت وجود، اصالت شهود، پایبندی به حکمت های کهن و رازآمیز باستان، مسئله عشق الهی و مراتب نور را معیار خود قرارمی دهد و برخلاف برخی ملاحظات یا پیش فرض های منفی و رایج در میان بزرگان صوفیه در آن عصر، به تاویل و ستایش عمیق از حلاج و آراء او می پردازد. اندیشه های اشراقی در حالی در شرح شطحیات نمایان است که روزبهان معاصر پایه گذار حکمت اشراق، یعنی «سهروردی مقتول» است حال آنکه گزارشی از مراوده میان این دو وجود ندارد از سویی نیز در تبارشناسی حکمت اشراق، معمولا اشاره ای به نام و آثار روزبهان نمی شود. برهمین اساس در این تحقیق ضمن بررسی مولفه هایی که می توان آنها را تبلور اندیشه های اشراقی در تاویلات روزبهان از شطحیات حلاج برشمرد، نشان داده شده که اندیشه های اشراقی پیش از مدون شدن توسط سهروردی به اشکال مختلف در میان ایرانیان حضور و تاثیر داشته ذیل این بررسی، «تصوف عاشقانه روزبهان» یکی از جلوه های متاثر از آن است. جلوه ای که  بیش از همه در چهره ای که روزبهان از حلاج و آراء او ترسیم می کند، ظهوریافته است.

کلیدواژه ها:

روزبهان ، حلاج ، سهروردی ، اشراق ، شطحیات