بازتاب طمع و پول پرستی در مطبوعات عصر قاجار (۱۳۰۴-۱۳۳۹ه.ق)

دوره قاجار یکی از پرتنش ترین مقاطع تاریخی در عرصه ی اقتصادی به شمار می آید. رکود اقتصادی در این دوره موجب گسترش طمع ورزی در زندگی مردم شد. مطبوعات منتشر شده میان سال های ۱۳۰۴ تا ۱۳۳۹ه.ق اخبار گوناگونی از اوضاع طمع در زندگی روزمره منتشر می کردند؛ این مطبوعات در قالب مطالب انتقادی، گزارش ها و کاریکاتورها، نسبت به پیامدهای اخلاقی و اجتماعی طمع و پول پرستی هشدار می دادند؛ البته مطبوعات با بیان فواید پول رویکرد مثبتی نسبت به ارزشمندی پول و صرفه جویی آن داشتند ولی در کنار این نگرش ابعاد منفی علاقه ی افراطی به کسب ثروت را نیز گوشزد می کردند. افزایش بی اعتمادی در مشاغل، شیوع کلاهبرداری، تخلفات مسکوکات، افزایش سرقت و قمار به علت شیوع طمع، ازجمله مطالبی بود که مطبوعات منعکس می-کردند. همچنین شیوع طمع در زندگی زنان، موضوعی بود که مورد توجه قرار گرفته بود. این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و بر پایه تحلیل محتوای کیفی مطبوعات، در پی پاسخ به این پرسش است که مطبوعات با چه شیوه هایی به بیان و نقد طمع پرداخته اند. یافته ها حاکی از آن است مطبوعات به عنوان منابعی که نمونه های خاص را منعکس می کردند، می توانستند افراد را به دوری از رفتارهای طمعکارانه تشویق کنند، در عین حال تمام اخبارشان شامل کل کشور نمی شد، زیرا فقط اخبار خاص و مهم توسط مطبوعات درج می شد ولی بررسی این منابع، به عنوان منابع فرهنگی می تواند مفید واقع شود.

کلیدواژه ها:

فرهنگ ، قاجار ، مطبوعات ، طمع ، زندگی روزمره